بررسی و تحلیل نگاره‌های نمادین (مطالعه‌ موردی: سنگ‌نگاره‌های استان خراسان جنوبی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران، نویسنده مسئول

2 استادیار گروه باستان شناسی، دانشکده هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

10.22051/jjh.2019.22759.1373

چکیده

 
 
انسان ابتدایی با به تصویر درآوردن باورهایش و بهره از محیط زندگی خود، نقوشی را بر دیوار غارها و صخره‌ها نقش کردند. این نقوش، روشی برای انتقال پیام و افکار و وسیله­ای برای بیان آرزوها و ترس‌های بشر بوده­اند. به همین دلیل سنگ­نگاره­ها از قدیمی­ترین آثار هنری یافت­شده در جهان هستند که اطلاعات فراوانی در خصوص زندگی و آداب و رسوم نیاکان ما را بیان می­کنند. آفرینندگان این هنر، حکاکی­ها و نقاشی­هایی را -که بیانگر باورها و عقاید و اسطوره‌های آنان بوده- بر روی این صخره­ها نقر کرده‌اند؛ اما، امروزه در میان ما نیستند که از خلاقان این هنر بپرسیم، هدفشان از خلق این آثار چه بوده است؟ بنابراین، هدف این پژوهش بر مبنای شناسایی تعدادی از نقوش شاخص در استان خراسان جنوبی و مطالعه تطبیقی با دیگر آثار نمادین یافته شده در ایران است؛ که تا حدی، به معنای نمادین این نقوش -که از اسرار و رازهای انسان­های قبل از ما بوده­اند- دست‌یافته­ایم. این نوشتار از روش­ تحلیل و تطبیق محتوا بهره برده و داده­های آن از شیوه بررسی میدانی و مطالعات کتاب‌خانه­ای گردآوری شده است؛ یافته­های نمادین ما در استان خراسان جنوبی از چهارده محوطه بوده؛ که شامل نقش دایره، چلیپا، نعل اسب، دست، یین و یانگ، حصیرمانند، تله­مانند، بُته جُقه و تعدادی نقش کمیاب هستند. نتایج نشان می‌دهد: این نقوش، برخاسته از عقاید و باورهای آیینی حکاکان است. لذا، قابل ذکر است که این نقوش از لحاظ تکنیک و تکنولوژی، با دیگر نقوش یافت­شده از سنگ‌نگاره‌های ایران و خارج از ایران، قابل مقایسه و مورد تطبیق هستند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Exploring and analyzing symbolic images (Case study: Stone deposits of South Khorasan Province)

نویسندگان [English]

  • S. Sadeghi 1
  • H. GHobani 2
1 Ph.D. Student of Archeology, Department of Archaeology, Faculty of Humanities, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. (Corresponding Author)
2 Assistant Professor, Department of Archaeology, Faculty of Art, University of Birjand, Birjand, Iran.
چکیده [English]

 
The primitive man painted the wall of the caves and rocks by depicting his beliefs and taking advantage of their living environment. These motifs have been a way of conveying messages and thoughts and a means of expressing human dreams and fears. For this reason, sculptures are one of the oldest artifacts found in the world that tell a great deal about the life and customs of our ancestors. The creators of this art have painted these engravings and paintings that express their beliefs and beliefs and myths, but today we are not among the creators of these artworks to ask what their purpose was to create these works. Therefore, the purpose of this study is to identify a number of prominent motifs in South Khorasan province and to compare them with other symbolic artifacts found in Iran, which in part, have achieved the symbolic meaning of these motifs that came from the secrets of human beings before us. We have studies of carvings are of great importance in two ways: 1) The distribution and number of carvings and paintings throughout the world, 2) The direct connection of these motifs with the lives of the people of the past. Therefore, in the studies of petroglyph of Iran, only these paintings have been studied and introduced and it is noteworthy that among these motifs, only animal motifs have been analyzed. And the symbolic motifs remain still unknown. Therefore, recording and studying the symbolic motifs in Southern Khorasan province in completing the studies of petroglyphs of Iran is very important since it is comparable to other parts of the country. The beliefs of past peoples living in this region have been discovered with motifs. In the geographical area of this research, South Khorasan, out of the twenty areas, 14 sites have been discovered with symbolic motifs; the carvings on this province have been discussed. Indicative locations that contain the motifs are the Folklore: Bijayem, Tangel Estad, Dudameh, Makhunik, Ramangan 1, Khuzan, Daldel Lach, Aso, Kafar Kuh, Chaharmahal Lach, Mount Gerdokchak, Nakhlistan and Kal Hessina. The research method was library and field research. At first, the field method identified the areas. Then, all the landscapes were photographed in different directions. Then, the design of the motifs was done using Corel software. In the library method, all the symbolic motifs have been studied, studied and compared with other motifs found elsewhere in Iran. Then, an analysis of the factors influencing the formation of motifs in specific areas has been included in the field of anthropology and ethnography, and finally, a suggested chronology for each site has been included; a review of documents, historical texts, and backgrounds of studies was also used. A total of 210 symbolic and geometric patterns were found in South Khorasan Province, each representing a specific meaning. Symbolic paintings are, in fact, a common language that depicts the values and beliefs of people of ancient times. In the exponential art of stone carvings in the province, the painter has created the motifs with simplicity, without any ornament, indicating that, despite their settling, hunting or farming life, they came from some sort of unconscious belief and ritual. The inscriptions are petroglyph-style motifs, both individually and collectively. The existence of early roles and their execution on one another, as well as the later inscriptions, suggest that the depiction of this precious stone has continued from time immemorial to years later, and each language has its creators. Therefore, it is noteworthy that these motifs are comparable and comparable to other motifs found in and outside Iran. The cryptography of these people in the creation of the motifs is quite evident, and with these works they have revealed a word about their needs. Deciphering these works is possible by a careful examination of the ancient needs, early rituals, mythology and ancient speculation. Designed as sacred places, these motifs were spell-bound and used to worship natural gods; drawing them depicts man's beliefs and needs; he contemplates measures to protect against natural disasters, they have been resorting to these pictures.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Petroglyphs
  • Symbolic Picture
  • relative chronology
  • South Khorasan
آناتی، امانوئل(1377). نوشتن بر دیوار، ترجمه­ محمد اسکندری، پیام یونسکو، سال بیست و نهم، شماره 335، 10-16.

آیتی­زاده، آنیسا(1393). بررسی سنگ­نگاره­های باستانی اسبقتۀ یزد، جلوه هنر، دوره، 6، شماره 12، 81-95.

ابراهیمی، افسانه(1390). سال‌نامه آماری استان خراسان جنوبی، بیرجند: استانداری خراسان جنوبی، معاونت برنامه­ریزی، دفتر آمار و اطلاعات.

اسدی، علی(1386). اشکفت آهو؛ پناهگاهی صخره­ای در شهرستان بَستَک(هرمزگان)، باستان‌پژوهی، دوره جدید، سال دوم، شماره 3، 65- 70.

امیری، مصیب(1372). بررسی باستان­شناسی پیش از تاریخ جلگه مرودشت، پایان­نامه کارشناسی ارشد، گروه باستان‌شناسی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

ایوانف، ولادیمیر(1388). ملاحظاتی در باب قوم­شناسی خراسان، ترجمه­ علی آرامجو و علی قادری اردکانی، فرهنگخراسانجنوبی، سال چهارم، شماره 1و 2، 37 -61.

بختورتاش، نصرت­الله(1356). گردونه خورشید یا گردونه مهر، تهران: موسسه مطبوعاتی عطائی.

بد‏ناریک، رابرت جی(1377). نخستین جنبش‏های آفرینش، ترجمه‏ علی مستشاری. پیام یونسکو، سال بیست و نهم، شماره 335، 4-9.

بهنود، مهسا؛ افضل­طوسی، عفت­السادات و موسوی­لر، اشرف­السادات(1395). بررسی سیر تاریخی تحول نقش بزکوهی در دوره ساسانیان، جلوه هنر، دوره 8، شماره 16، 29-42.

بورنی، مک(1348). گزارش مقدماتی بررسی و حفاری در غارهای کوهدشت لرستان برای تعیین تاریخ نقش­های پیش از تاریخی ناحیه لرستان، ترجمه­ ذبیح­الله رحمتیان، باستان شناسی و هنر ایران، شماره 3، 14-16.

بیک­محمدی، خلیل­الله؛ جانجان، محسن و بیک­محمدی، نسرین(1391). معرفی و تحلیل نقوش سنگ‌نگاره‌های نویافته مجموعه‌  Bارگِس سفلی(ملایر- همدان)، نامه باستان­شناسی، دوره دوم، شماره 2، 121-140.

پایدارفرد، آرزو؛ نامورمطلق، بهمن و محجوبی، فاطمه(1394). طراحی لباس ملی با الهام از پوشاک سنتی مردم خراسان جنوبی، مطالعات ملی، سال شانزدهم، شماره 4، 133-150.

پرهام، سیروس و آزادی، سیاوش(1364). دست‌بافته­هایعشایریوروستاییفارس، تهران: امیرکبیر.

تاجریزی، الهام و آرزومندان، راضیه(1390). ویژگی‏های اقلیمی خراسان جنوبی و بهره‏گیری از انرژی‏های تجدیدپذیر در معماری همساز با اقلیم، مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان، سال ششم، شماره 1، 52-73.

چایلد، گوردن(1352). انسان خود را می­سازد، ترجمه­ احمد کریمی حکّاک و محمّد هل اتایی، تهران: انتشارات جیبی.

حصارنوی، علیرضا(1381). سنگ­نگاره­های دره گنج شهرستان تفت،  اثر، شماره 35، 180- 186.

خانی­پور، مرتضی و قاسمی، زینب(1392). معرفی سنگ­نگاره­های نویافته محمدآباد(گشک)، مرودشت، اولین همایش ملی باستان شناسی ایران، دانشگاه بیرجند، 45-55.

ذویار، حامد؛ وحدتی، مهنوش و مکی­نژاد، مهدی(1394). معانی نمادین نقش­مایه بته جقه، کیمیای هنر، سال چهارم، شماره 15، 99- 113.

رابرتسون، یان(1371). درآمدی بر جامعه، ترجمه حسین بهروان،مشهد: آستان قدس رضوی.

رشید­ی­نژاد، مسعود و زمانیان، مهدی(1388). بررسی سنگ­نگاره­های نویافته مزرعه حاج مَد و درّه مرادبیک همدان، پیام باستان­شناس، سال ششم، شماره 11، 89-96.

رضایی، جمال و کیا، صادق(1330). گزارش نوشته­ها و پیکرهای کال جنگال، تهران: انجمن ایرانویج.

رضایی، مهدی و جودی، خیرالنساء(1389). اشکفت­نگاره­های هلوش؛ معرفی، توصیف، تفسیر و گاهنگاری،انسان‌شناسیو فرهنگ(URL1).

رفیع­فر، جلال­الدین(1381). پیدایش و تحول هنر، تهران: برگ زیتون.

رفیع­فر، جلال­الدین(1384). سنگ­نگاره­های ارسباران، تهران: پژوهشکده مردم‌شناسی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.

زارع­پناه، فهیمه و پورمند، حسنعلی(1388). بازنمود باورداشت­های مردم یزد در نقش نمادین سرو، نامه هنرهای تجسمی و کاربردی، سال دوم، شماره 4، 83-97.

سلطان‌کاشفی، جلال­الدین(1391). جایگاه قدسی«آب» در نقش­برجسته­ و تندیسه­های طاق­بِستان، جلوه هنر، شماره 8، 29-41.

شناخت ادیان 2، واحد تدریس کتب درسی قم(1380). قم: سازمان حوزه‌ها و مدارس علمیه خارج از کشور.

صادقی، سارا؛ قربانی، حمیدرضا و هاشمی­زرج آباد، حسن(1394). نمادشناسی نگاره چلیپا بر روی سنگ­نگاره­های شرق ایران، دومین همایش ملی باستان­شناسی ایران، مشهد، 72-80.

صادقی، سارا؛ قربانی، حمیدرضا و هاشمی­زرج آباد، حسن(1395). بررسی نقوش نمادین پنجه دست در سنگ‌نگاره‌های ایران (مطالعه موردی: غار کرفتو)، اولین همایش ملی غار کرفتو،کردستان، منتشر نشده.

صراف، محمدرحیم و بشاش، رسول(1366). گزارش بررسی نقوش حجاری شده کمر نبشته تویسرکان، تهران: مرکز اسناد میراث فرهنگی کشور.

طلایی، حسن(1390). هشت هزار سال سفال ایران، تهران: سمت.

عطروش، طاهره(1386). بُته جُقه؛ اصالت ایرانی در طراحی و گرافیک، گرافیک و چاپ، شماره 1، 12-13.

فاضل، لیلا(1390). تنگ تادوان و تنگ تیهویی، نویافته­هایی از هنر صخره­ای در استان فارس، پژوهش­های باستان­شناسی مدرس، سال دوم و سوم، شماره 4 و 5، 69-78 .

فرهادی، مرتضی(1374). موزه­هایی در باد: معرفی مجموعه عظیم سنگ­نگاره­های نویافته تیمره، علوم اجتماعی، شماره 7 و 8، 13-61.

فرهادی، مرتضی(1376). معرفی نقوش صخره­ای نویافته در سیرجان و شهربابک کرمان، میراث فرهنگی، شماره 17، 12-19.

فرهادی، مرتضی(1377). موزه­هاییدرباد، رساله­ای در باب مردم­شناسی هنر: گزارش مجموعه سنگ­نگاره­ها و نمادهای نویافته صخره­ای تیمره، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

قربانی، حمیدرضا(1392). گزارش بررسی و مطالعه باستان­شناسی و انسان­شناختی نقوش صخره­ای(سنگ‌نگاره­های استان خراسان جنوبیبیرجند: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی.

قربانی، حمیدرضا و صادقی، سارا(1395). سنگ­نگاره های شرق مرکزی ایران. بیرجند: چهار درخت.

قسیمی، طاهر(1386). گزارش بررسی نقوش صخره­ای اورامان، باستان پژوهی، سال دوم، شماره 3، 71-80.

کریمی، فریبا(1386). نگرشی نو به کنده­نگاره­های صخره­ای ایران، باستان پژوهی، سال دوم، شماره 3، 20-34.

لباف­خانیکی، رجبعلی و بشاش، رسول(1373). سنگ­نگاره­های لاخ­مزار بیرجند، سلسله مقالات پژوهشی، تهران: انجمن آثار ملی.

لحافیان، جمال(1390). فنجان­نماها در هنر صخره­ای کردستان، پژوهش­های باستان‌شناسی مدرس، سال دوم و سوم، شماره 4 و 5، 79-88.

لحافیان، جمال(1393). پناهگاه و نقوش صخره­ای نویافته در ارتفاعات غار کرفتو، گاهنامه تخصصی داخلی میراث کرد، سال اول، شماره 2، 24- 27.

محمدی­قصریان، سیروان و نادری، رحمت(1386). بررسی و مطالعه نقوش صخره­ای خره هنجیران(مهاباد)، باستان پژوهی، سال دوم، شماره 3، 61-64.

ملا­صالحی، حکمت­اله؛ سعید­پور، محمد؛ مؤمنی، آتوسا و بهرام­زاده، محمد(1386). باستان­شناسی صخره‏نگاره­های جنوب کوهستان استان قزوین، باستان پژوهی، سال دوم، شماره 3، 35-49.

مهرآفرین، رضا(1375). بررسی نشانه­های تمدنی نقوش حیوانی بر روی مهرهای استوانه­ای ایلام، پایان­نامه کارشناسی ارشد باستان­شناسی گرایش دوران تاریخی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

ناصری فرد، محمد(1388).  سنگ­نگاره­های ایران، تهران: خمین.

ناصری­فرد، محمد(1386). موزه­های سنگی، هنرهای صخره­ای (سنگ­نگاره­های ایرانتهران: نوای دانش.

نوغانی، سمیه(1391). بررسی نشانه­های تصویری «لوح زن ریسنده» متعلق به دوران ایلام جدید، نگره، شماره 23، 30-41.

هال، جیمز(1390). فرهنگ نگاره­ای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمه­ رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.

هورشید، شقایق(1386). معرفی نقوش صخره­ای شهریری(قلعه ارجق)، باستان پژوهی، سال دوم، شماره 3، 81-84.

یاحقی، جعفر(1369). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی و سروش.

References

Amiri, M. (1994). Prehistoric Archaeological Survey in the Marvdasht Plain, Tehran: Tarbiat Modares University (Text in Persian).

Anati, E. (1998). The Writing on the wall: 40.000 years of Homo intellectualis, Payam-e UNESCO,Primeval Art: Rock Painting and Engraving, The UNESCO Courier, 29(335), 10-16 (Text in Persian).

Asadi, A. (2008). Eshkaft-e Aahou; a Rock Shelter in Bastak District, Hormozgan, Pazhohesh-Ha-Ye Bastanshenasi Iran, 2(3), 65-70 (Text in Persian).

Atroush, T. (2007). Boteh Jaghe; Persian Originality in Design and Graphic, Graphic va Chap, 1, 12-13 (Text in Persian).

Ayatizadeh, A. (2015). (2014). Studying Petroglyphs of Asbaqth of Yazd, Glory of Art (Jelve-y Honar) Alzahra Scientific Quarterly Journal, 6(2), 81-95. doi:10.22051/jjh.2014.56 (Text in Persian).

Bakhourtash, N. (1977). The Round of the Sun or the Mehr Round, Tehran: Ataei Press Institution (Text in Persian).

Bednarik, R.G. (1998). The First stirrings of Creation, Payam-e UNESCO, Primeval Art: Rock Painting and Engraving. The UNESCO Courier, 29(335). 4-9 (Text in Persian).

Behnood, M., Afzal Tousi, E., Mousavi Lar, A. (2016). A Cross-Historical Investigation on Goat Motif Design Evolution (5000 B.C.-The Sassanids Empire), Glory of Art (Jelve-y Honar) Alzahra Scientific Quarterly Journal, 8(2), 29-42. doi: 10.22051/jjh.2017.6252 (Text in Persian).

Bikmohammadi, K., Janjan, M., Bikmohammadi, N. (2013). Introduction and Analysis of New Found Petrography Motif of B Set of Sofla Arges (Malayer-Hamedan), Pazhoheshha-ye Bastan Shenasi Iran, 2(2), 121-140 (Text in Persian).

Burney, M. (1969). Preliminary Report on Exploration and Excavation in Kohdasht Lorestan Caves for the Dating of Rock Arts in Lorestan Region, Translated by Zabihulullah Rahmatian, Bastan Shenasi Va Honar-e-Iran, 3, 14-16 (Text in Persian).

Childe, G. (1973). Man Makes Himself, Translated by Ahmad Karimi Hakkak and Mohammad Hel Ataeei, Jibi Publication (Text in Persian).

Dessau, G. (1960). Rock Engravings (Graffiti) from Iranian Bäluchistan, East and West, 11(1), 258-266 (Text in Persian).

Ebrahimi, A. (2012). Statistical Yearbook of Southern Khorasan Province, Birjand: Southern Khorasan Governorate Publications, Planning Deputy, Office of Statistics and Information (Text in Persian).

Farhadi, M. (1997). Introduction of newfound rock Arts in Sirjan and Shahr-e Babak of Kerman, Cultural Heritage,17, 12-19 (Text in Persian).

Farhadi, M. (1998). Museums in Wind, a Thesis on the Art Ethnology: A Report on the Rock Art Assemblages and Newfound Rock Symbols at Teymareh, Tehran: Allameh Tababai University Press (Text in Persian).

Farhadi, M. (1999). Museums in Wind: Introducing the Vast New - Found Rock Engravings of Teymareh, Quarterly Journal of Social Sciences, 4(7 & 8), 13-61 (Text in Persian).

Fazel, L. (2011). Tang-e Teyhooee and Tang-e Tadovan Rock Shelter, Two New rock art Sites in the Province of Fars, Modares Archaeological Research,4 & 5. 69-78 (Text in Persian).

Ghasimi, T. (2007). A Survey Report of the Ouraman Rock Engravings, Bastanpazhuhi,2(3), 71-80 (Text in Persian).

Mohammadi Ghasirian, S. and Naderi, R. (2007). A Survey and Study of the Rock Engravings of Kharre Hanjiran, Mahabad, Bastanpazhuhi,2(3), 61-64 (Text in Persian).

Ghorbani, H. R and Sadeghi, S. (2016). Rock Carvings Art in East Central of Iran; Documents, Inscriptions and Semiotics of Rock Carvings Art in Southern Khorasan Province, Birjand: Chahar Derakht (Text in Persian).

Ghorbani, H. R. (2013)A Report of Surveying and studying archaeological and Anthropological Rock Art (Southern Khorasan Rock Art). Department of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism of South Khorasan, Birjand: Southern Khorasan Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization (SKCHTO) (Text in Persian).

Hall, J. (2011). Illustrated Dictionary of Symbols In Eastern and Western Art, Translated by Roghayeh Behzadi, Tehran: Farhang-E-Moaser (Text in Persian).

Hesarnoi, A. (2003). Dare Ganj Rock Arts in Taft Township, Asar, 24(35). 180 – 186 (Text in Persian).

Hourshid, SH. (2007). Introducing Shariyeri Rock Engravings (Qaleh Arjaq), Bastanpazhuhi,2(3). 81-84 (Text in Persian).

Ivanov, V. (2009). Considerasions on Ethnology of Khorasan, Translated By Ali Aramjou and Ali Ghaderi Ardakani, Motaleat-e-Farhangi Ejtemaei Khorasan, 4(1&2), 37-61 (Text in Persian).

Karimi, F. (2007). A New Insight into the Rock Engravings of Iran Based on Field Investigations, Bastanpazhuhi,2(3), 20-34 (Text in Persian).

Khanipour, M. & Ghasemi, Z. (2013). Introduction of the New-Founded Rock Art of Mohammad Abad (Geshk), Marvdasht,  The First National Iranian Archaeological Conference, University of Birjand, 45-55 (Text in Persian).

Labbaf Khaniki, R. A. and Bashash, R. (1994). Lakh-e Mazar Rock Art, Birjand, Tehran: Society for the National Heritage of Iran (Text in Persian).

Lahafian, J. (2011). Cupules in Kurdistan Rock Arts, Modares Archaeological Research,(4 & 5), 79-88 (Text in Persian).

Lahafian, J. (2014). New Discovered Rock Shelter and Rock Art in the Highlands of Karaftou Cave, Gahnameh Takhasosi Dakheli Mirase Kord, 1(2), 24-27 (Text in Persian).

Mehrafarin, R. (1996). The Civilization Marks of Animal Motives on Elamite Cylindrical Seals, Tehran: Tarbiat Modares University (Text in Persian).

Mollasalehi, H.A.; Saeidpour, M.; Momeni, A. and Bahramzadeh, M. (2007). Archaeology of the Rock Engravings in Mountainous Region South of Qazvin, Bastanpazhuhi,2(3), 35-45 (Text in Persian).

Naseri Fard, M. (2009). The Rock Arts in Iran, Tehran. Khomein (Text in Persian).

Naseri Fard, M. (2007). The Stone Museums, Rock Arts (Iran Rock Arts), Tehran. Nava-ye Danesh (Text in Persian).

Noghani, S. (2012). The Study of Pictorial Signs of the “Weaving Lady” Tablet from New-Elamite Period, Negareh Journal, 7(23), 31-42 (Text in Persian).

 Parham, C., Azadi, S. (1985). Tribal and Village Rugs from Fars, Tehran: Amir Kabir (Text in Persian).

Paydarfard, A., Namvar Motlagh, B., Mahjubi, F. (2015). National Costume Design Inspired by the Traditional Clothing of South Khorasan, National Studies, 16(64), 133-150 (Text in Persian).

 Rafifar, J. A. (2002). The Origin of Art and its Development, Tehran: Barg-e Zeytoun Publication (Text in Persian).

Rafifar, J. A. (2005). Rock Carvings Art in Arasbaran, Tehran: Sazman-e Miras-e Farhangi (Text in Persian).

RashidNezhad, M and Zamanian, M. (2009). A Survey of the Newfound Rock Arts of Hajmad Farm and Morad bayk Valley, Hamadan, Payam-e Bastanshenas, 6(11), 89-96 (Text in Persian).

Recognition of Religions 2. (2001). Qom: Sazmane Hoze-Ha va Madares-E Elmiyeh Kharej az Keshvar (Text in Persian).

Rezaei, J. & Kia, S. (1951). Report of the Inscription and Figures of Kal-e Jangal, Tehran: Iranvij Association (Text in Persian).

Rezaei, M. and Judi, K. (2010). Eshkaft Negareha-ye Heloush; Description, Interpretation, and Chronology, In Anthropology and Culture(Retrieved from: http://anthropology.ir/article/7819 (1398/10/14).

Robertson, I. (1992). Society: A Brief Introduction, Translated by Hosein Behravan, Mashhad: Astan Quds Razavi (Text in Persian).

Sadeghi, S؛ Ghorbani, H.R. and Hashemi-Zarj Abad, H. (2015). Symbolism of the Cross on the Rock Arts of East of Iran, 2nd Iranian National Archaeological Conference, Mashhad, 72-80 (Text in Persian).

Sadeghi, S؛ Ghorbani, H.R. and Hashemi-Zarj Abad, H. (2016). The study of symbolic hand-painted Motives in Iran’s Rock Art (Case Study: Karaftu Cave), First National Conference of Karaftu Cave: Kordistan, (Text in Persian).

Sarraf, M. and Bashash, R. (1987). The Report of Rock Carvings Art from Kamar Nabeshte, Tuyserkan, Tehran: Center for the Cultural Heritage Evidences (Text in Persian).

Soltanashefi, J. (2013). Water Sacred Position in the Paintings and Status of Tagh-e Bostan, Glory of Art (Jelve-y Honar) Alzahra Scientific Quarterly Journal, 4(2), 29-41. doi: 10.22051/jjh.2014.29 (Text in Persian).

 Tajrizi, E. and Arzomandan, R. (2011). Southern Khorasan Climate Features and Using Renewable Energies in Consistent Architecture with the Climate. Motaleat-e-Farhangi Ejtemaei Khorasan, 6(1), 52-73 (Text in Persian).

Talai, H. (2011). Eight Thousand Years of Iran Pottery, Tehran: The Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Humanities (SAMT) (Text in Persian).

Yahaghi, M.J. (1990). A Dictionary of Myths and Narrative Symbols in Persian Literature, Institute for Humanities and Cultural Studies. Soroush (Text in Persian).

Zare Panah, F. & Pourmand, H.A. (2019). Disclosure of the Beliefs of Yazd Citizenry in the Symbolic Role of Cypress, Journal of Visual and Applied Arts, 2(4), 83-97 (Text in Persian).

Zoyavar, H.,Vahdati, M., Malinejad, M. (2015). Symbolic Meanings of Persian Paisley (Bote Jeghe ), Kimiya-ye-Honar, 4(15), 99-113 (Text in Persian).

URLs: