بررسی نقوش و ریشه‌یابی آنها در پته معاصر کرمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه طراحی پارچه و لباس دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد صنایع دستی دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران، نویسنده مسئول.

چکیده

پته‌دوزی، نوعی سوزن‌دوزی در شهر کرمان است. این هنر، تجلی‌گاه باورهای اعتقادی و فرهنگی مردم این خطه با حفظ ارزش‌های هنری و نمادین آن است. زنان هنرمند کرمانی با مهارت‌های خود، شال را صحنه جلوه‌گری نیازها، آرمان‌ها، آلام و خواسته‌هایی می‌سازند که، ریشه در اعتقادات ایشان دارد. در حقیقت، نقوش پته حکایت از ارتباط این هنر‌ با باورها و فرهنگ مرسوم منطقه دارد که، به مدد سوزن و ریس به منصه ظهور می‌رسد. این پژوهش، بر مبنای این فرضیه که نقوش در هنر پته‌دوزی کرمان، مبتنی بر فرهنگ و اقلیم مردم منطقه شکل گرفته است؛ و با رویکردی نمادشناسانه به مطالعه و بررسی آن نقوش پرداخته می‌شود. درصدد یافتن رابطه‌ معنادار میان نقوش پته، به تحلیل و یافتن مفاهیم آن‌ها با مراجعه به فرهنگ، اعتقادات و باورهای رایج مردم کرمان پرداخته شده است. ماحصل این جستجو، نشان‌دهنده جایگاه تعیین کننده اعتقادات مردم و اقلیم منطقه در شکل‌‌گیری نقش‌های پته است. تا آن‌جا که، هنرمند در صدد نشان دادن تصویر آرمانی خود از طبیعت، به نقش‌ پردازی بهشت‌گونه پته می‌پردازد؛ و آن‌جا که، خواسته‌ها و نیازمندی‌های خود را از طبیعت مطالبه می‌کند، از نقوش پرندگان -که در معنای نمادین خود نشان از طلب باران می‌باشند- بهره برده است؛ و در مواردی که، آلام و دردهای خود را بر پته می‌دوزد، زمینه شال را یک‌سره از نقوش بته‌ای -که در ژرفای خود، باردار معنای نمادین است- تصویرگری می‌کند. شیوه گردآوری مطالب و داده‌های مورد استفاده کتابخانه‌ای، اسنادی و میدانی بوده است که با رویکرد توصیفی و تحلیلی به انجام رسیده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of Designs, Symbols and Their Roots in Kerman’s Contemporary Patehs

نویسندگان [English]

  • F. Talebpour 1
  • Najmeh Jafari Rad 2
1 Prof. of Costume & Textile Design, Alzahra University, Tehran, Iran,
2 M.A. of Handicraft, Alzahra University, Tehran, Iran, (Corresponding Author)
چکیده [English]

 
Pateh is a kind of needlework in Kerman province. Pate-Doozi is the burnish of the religious and cultural beliefs of people of Kerman while protecting its artistic and symbolic values. Kerman’s talented women turn scarf into the burnish of the needs, ideals, wishes and requests are rooted in their religion. Actually pattern and colors of Pate-Doozi is an indication of this art’s relationship with beliefs and tradition culture of the area, which finally, with are manifested by means of Pate-Doozi. Present study is based on the theory that patterns in Kerman’s Pate-Doozi art are formed according to culture and hemisphere of this region’s resistance; and studies these patterns based on a symbolic procedure.
to provide a significant relationship between Pate pattern, we have analyzed them by considering them based on common culture, beliefs and thoughts of people in Kerman. This survey has resulted in indicating the determining situation of people’s beliefs and the regional climate in shaping Pate patterns. Since the artist is trying to show his/her ideal image of nature, he/she selects heavenly and divine patterns for the Pate; and snice he/she requests what he/she desires from nature, uses the Bird patterns – with a symbolic meaning of asking for rain to fall; and while sewing his/her pains and suffering on Pate, the whole scarf’s background is covered and illustrated by bush like motifs – which hold a symbolic meaning in itself.  
Data used in this study was gathered from library resources, documents (figurative) and field work based on a descriptive-analytical procedure.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kerman
  • Pateh
  • Symbolic Patterns
  • Symbolism
  • Paisley(design)

آذرپاد، حسن و حشمتی رضوی، فضل‌الله (1372). فرشنامه ایران، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی(پژوهشگاه).

افروغ، محمد (1389). نماد و نشانه شناسی در فرش ایران، تهران: جمال هنر.

اتحاد، سوسن(1379)، سیمای نماد در نگاره های ایرانی، نشریه هنر، شماره 46، 116-125.

باقی، طاهره (1388). دنیای هنر پته دوزی، تهران: حافظ.

بختیاری فرد، حمیدرضا (1388). رنگ و ارتباطات، تهران: فخراکیا.

پرهام، سیروس (1378)، از سرو تا بته، نشر دانش، سال شانزدهم، شماره 4، 39-42.

حصوری، علی (1381). مبانی طراحی سنتی در ایران، تهران: چشمه.

خزائی، محمد (1386). تأویل نقوش نمادین طاووس و سیمرغ در بناهای صفوی، هنرهای تجسمی، شماره26، 24 – 27.

دانشگر، احمد (1376). فرهنگ جامع فرش یادواره اسدی (دانشنامه فرش)، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.

دهخدا، علی اکبر(1377). لغت نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.

زکریایی‌کرمانی، ایمان (1388). گذشته،حال، آینده شال‌های ترمه کرمان، تهران: فرهنگستان هنر.

سرلو، خوان‌ادواردو (1971). فرهنگ‌نمادها، مهرانگیز اوحدی، 1389، تهران: دستان.

سروش سروشیان، جمشید(1371). تاریخ زرتشتیان کرمان در این چند سده، کرمان: انتشارات علمی فرهنگی.

شوالیه، ژان و گربران، آلن (1969). فرهنگ نمادها، سودابه فضایلی، 1387، تهران: جیحون.

صنعتی، محمود (1357). نمایشگاه پته‌های کرمان، کرمان: موزه و مرکز فرهنگی و هنری صنعتی کرمان.

عمید، حسن (1376)، فرهنگ فارسی عمید، چاپ هشتم، تهران: امیرکبیر.

فلسفی، نجمه (1389)، پته دوزی،چاپ دوم، کرمان: ودیعت.

فیشر، ارنست (1963). ضرورت هنر در روند تکامل اجتماعی، فیروز شیروانلر، 1348، چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.

کوپر، جی.سی (1978). فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ملیحه کرباسیان، 1380، تهران: فرشاد.

کوه نور، اسفندیار(منتخب صبا) (1385). جایگاه نقوش نمادین یا سمبلیک در آثار هنرهای سنتی ایران،  جلد سوم، تهران: نورحکمت.

گلاب‌زاده، سیدمحمدعلی(1390). زن کرمانی روشنای زندگانی، کرمان: موسسه فرهنگی کرمان‌شناسی.

گلاک، جی و گلاک، سو‌می‌هیرا موتو (1970). سیری در صنایع دستی ایران، 1355تهران: بانک ملی ایران.

مزداپور، کتایون (1383)، تداوم آداب کهن در رسم‌های معاصر زرتشتیان در ایران،  فرهنگ، شماره 49 و 50،  147-180.

نصیری، محمدجواد (1385). فرش ایران: کتاب دو زبانه فارسی و انگلیسی، تهران: پرنگ.

یساولی، جواد (1375). مقدمه‌ای بر شناخت قالی ایران، چاپ دوم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

 

 

Afrough, M. (2010). Semiology of Iranian Carpets, (1st ed), Tehran: Jamal Honar (Text in Persian).

Amid, H. (1997). Amid Dictionary, (8th ed), Tehran: Amir Kabir (Text in Persian).

Azarpad, H., Heshmati Razavi, F. (1993). The Book of Iranian Carpet, (1st ed), Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies (Text in Persian).

Baghi, T. (2009). Pateh Art, (1st ed), Tehran: Hafez (Text in Persian).

Bakhtiarifard, H. (2009). Color and Communication, (1st ed), Tehran: Fakhrakia (Text in Persian).

Chevalier, J., Cheerbrant, A. (1969). Dictionnaire des Symbols: Mythes, Reves, Coutumes, gestes, pormes, S, Fazaieli, 2008, Tehran: Jeihoon (Text in Persian).

Cirlot, J.E., (1971). A Dictionary of Symbols, M. Ohadi, (2nd ed), Tehran: Dastan (Text in Persian).

Cooper, J.C. (1978). An Illustrated Encyclopedia of Traditional Symbols, M. Karbasian, 2001, Tehran: Farshad (Text in Persian).

Daneshgar, A. (1997). The Unabridged Yadvareh Persian Carpet Dictionary, (1nd ed), Tehran: Culture & Islamic Guidance (Text in Persian).

Dehkhoda, A. (1998). Dehkhoda Dictionary, Tehran: Tehran University (Text in Persian).

_Esfandiar, K. (2006). Position  of Symbolic Patterns in Traditional Iranian Works of Art (Vol. 3) Selection of Saba,(1nd ed),Tehran: Noure Hekmt (Text in Persian).

Etehad, S. (2000). The Physiognomy of Symbols in Iranian Paintings, Art, No: 116, pp: 47-125 (Text in Persian).

Falsafi, N. (2010). Sewing Patteh, (2nd ed), Kerman: Vadiyat (Text in Persian).

Fischer, E. (1963). The Necessity of Art, A Marxist Approach, F. Shirvanlar, 1969, (2nd ed), Tehran: Amir Kabir (Text in Persian).

Gillow, J. (2010). Textiles of The Islamic World, London: Thames and Hudson.

Gluck, J., Gluck, S. H. (1970). Survey of Persian Art, 1976,Tehran: Bank Meli Iran (Text in Persian).

Golabzadeh, M. (2011). Kermianian Woman, The light of Life, (1nd ed), Kerman: kermanshenasi Cultural Institution (Text in Persian).

Hassouri, A. (2002). Foundations of Iranian Designs,(1nd ed), Tehran: Cheshmeh (Text in Persian).

 

Khazaei, M. (2007). The Interpretation of Symbolic Designs of Peacock & Simorgh in Safavid Buildings, Visual Art Studies, No: 26, pp: 24-37 (Text in Persian).

 

Koohenoor, E. (2006). Position of Symbolic Patterns in Iranian Traditional Arts (Vol. 3),(1nd ed), Tehran: Noor-e-Hekmat (Text in Persian).

 

Mazdapour, K. (2004). Continuity of Ancient Rituals in Contemporary Customs of Zoroastrians of Iran, Culture, No: 49-50, pp: 147-180 (Text in Persian).

 

Nasiri, M. (2006). The Persian Carpet: Bilingual Edition Persian-English, (1nd ed), Tehran: Parang (Text in Persian).

Parham, S. (1999). Cedar to Bosk, Nashre Danesh, Vol: 16, No: 4, pp: 18-23 (Text in Persian).

Sanaati, M. (1978). Kerman Pateh Exhibition, (1nd ed), Kerman: Kerman San'ati Cultural & Artistic Center and Museum (Text in Persian).

Soroush Soroushian, J. (1992). History of Zorostarian (Vol. 1), Kerman: Elmi Farhangi (Text in Persian).

Yassavoli, J. (1996). An Introduction to Persian Carpets : A Survey of the Carpet – Waving Industry of Persia , (2nd ed), Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance (Text in Persian).

Zakariaei Kermani, I. (2009). Past, Present, Future of Kerman Termeh Shawls,(1nd ed) Tehran: Iranian Academy of the Arts (Text in Persian).