تحلیل تطبیقی عناصر خیر و شر در دو نگاره ابراهیم (ع) و سیاوش در آتش از استاد فرشچیان (با تأکید بر فرم و محتوا)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه نقاشی دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد نقاشی دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران، نویسنده مسئول

چکیده

خیر و شر، معنایی دو سویه از رسیدن به کمال تا انحطاط انسانی را در بردارد. انسان هرچه را که مایه سوق او به سوی خدا شود خیر، و آنچه را که باعث دورى او از ذات ربوبی شود، شر می­داند. مبحث خیر و شر، گستردگی زیادی در علوم انسانی و دینی دارد. ولی در حیطه هنر، از حیث بررسی ارتباط فرم و معنا و حجم مطالعات، کم‌تر به این موضوع پرداخته شده است. در اکثر پژوهش­ها، مضمون خیر و شر به صورت تحلیلی و یا توصیفی مورد بررسی قرار گرفته است. در حالی­که، در مقاله پیش رو هدف، تطبیقِ مفهوم خیر و شر در دو نگاره با محتوایی مشابه از نگاه یک هنرمند (استاد فرشچیان) می­باشد. این مقایسه برای اثبات این فرضیه است که، حتی مضامین مشابه نزد یک هنرمند نیز نمی­تواند، عاملی باشد برای خلق آثاری با اشارات و استعاره­های تصویری یکسان؛ و این، نشان از پویایی و شکوفایی ذهن و قلم هنرمندان در طول زمان دارد. این مقاله، با تحلیل تطبیقی عناصر خیر و شر در دو نگاره ابراهیم (ع) و سیاوش در آتش، که هر دو اثر از استاد فرشچیان است، به بررسی محتوای خیرها و شرهای موجود در این داستان­ها و نشان دادن زوایای تعالی بخش هر یک می­پردازد. روش به‌کار رفته در این پژوهش، کیفی و به واسطه تشابه موضوعی بین این دو نگاره، به وجه تطبیقی انجام شده و جمع­آوری مطالب نیز بر اساس مستندات کتابخانه­ای صورت گرفته است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of Good and Evil in Two Illustrations of Master Farshchiyan, Abraham and Siavash in Fire(With a regard to Form and Content)

نویسندگان [English]

  • parisa shad ghazvini 1
  • kobra barati 2
1 Associated prof. of Fine arts, Alzahra University, Tehran, Iran
2 M.A. of Fine Arts, Alzahra University, Tehran, Iran, (Corresponding Author)
چکیده [English]

 
the good and evil have bilateral meanings from perfection to decadence of humanity. mankind considers everything leading to the God as good and whatever distancing him/her from divine nature is considered evil. The good vs. evil is is a very extended discussion in Humanities and Theology but the volume of studies based on form and meaning based on artistic point of view are very limited. In most studies, the expression of good and evil themes has been studied from an analytical and descriptive perspective while the current research intends to present a comparative analysis of the subjects of good and evil in two relevant paintings having the same content from the perspective of the one artist (Master Farshchiyan). This analysis is executed to confirm the hypothesis that even similar themes cannot be a factor for creating works of art with similar allusions and metaphors in the mind of an artist and this in turn indicates the dynamism and prosperity of the mind and craft of the artists over time.
Present paper aims to examine the theme of goods and evils present in the stories of “Abraham” and “Siavash” and to show enlightening aspects of each story by a comparative study of the elements of good and evil in two paintings including “Ibrahim in Fire” and “Siavash in Fire” as two valuable works of Farshchiyan. Present research is a qualitative study and done based on a comparative aspect due to the similarities between the subject of two illustrations. The data was gathered based on library documents and sources.
 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Good and Evil
  • Abraham Prophet
  • Siavash
  • Fire
  • Miniature
  • Farshchiyan

*قرآن مجید (1384). ترجمه آیت ا...مکارم شیرازی، تهران: اسوه.

آین، محی‌الدین (1389). بررسی عناصر خیر و شر در نگارگری سنتی ایران(مطالعه موردی نسخ شاهنامه)، دانشگاه تربیت مدرس. 

اوشیدری، جهانگیر (1371). دانشنامه مزدیسنا، تهران: مرکز.

پاپلی یزدی، محمد حسین (1386). حمد، ثنا و ذکر خداوند در شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی، تهران: پاپلی.

پاکباز، رویین (1388). دایره‌المعارف هنر، تهران: فرهنگ معاصر.

پردل، اسما (1387).ریشه یابی باور تقابل خیر و شر در ایران باستان و تجلی آن در آثار هنری پیش از اسلام ( با تکیه بر نقش‌برجسته ها)، دانشگاه تربیت مدرس.

جمشیدی فر، علی (1382). رویکردهای چندگانه تصویری برای یک داستان مذهبی (یوسف و زلیخا)، دانشگاه تهران.

جوکار، نجف (1390). شناختی تازه از مسعود بک بخارایی از دریچه­ اشعار و آثار او، بوستان ادب، دوره 3،  شماره 4، 21-44.

واحد دوست، مهوش (1384). نمادینگی آتش و بازتاب آن در متون اساطیری و حماسی ایران، علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره 22، شماره 42، 175-186.

 خرمشاهی، بهاء‌الدین (1377). دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، جلد دوم، تهران: دوستان و ناهید.

خطیبی، اعظم (1391). مفاهیم جامعه شناختی درپنج سوره اول قرآن کریم، همدان: بوعلی.

ذکریایی، آزاده (1385).بررسی نقش دیو و فرشته به عنوان نمادهای تصویری خیر و شر در اساطیر ایران (از دوره باستان تا پایان قاجار)، دانشگاه الزهرا(س). 

لراشد محصل، محمدرضا (1389). شاهنامه: جلوه گاه روح ملی، مشهد:  آستان قدس رضوی.

رضایی نبرد، امیر (1397). نگار جاویدان: زندگی و آثار استاد محمود فرشچیان، تهران: فرهنگسرای میردشتی.

ساجدی، ابوالفضل(1385). زبان دین و قرآن، چاپ دوم، تهران: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).

سعیدی روشن، محمد باقر (1383). تحلیل زبان قرآن و روش شناسی فهم آن، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و پژوهشکده حوزه و دانشگاه.

شین دشتگل، هلنا (1381). مظاهر خیر و شر در نگارگری عهد تیموریان و صفویان، دانشگاه الزهرا (س).

عباسی، علی، پیراوی ونک، مرضیه و نیکو نژاد، محبوبه (1392)، چند سویگی معنایی آتش در معراج نامه تیموری،  جلوه هنر، دوره 5، شماره 10، 45-60.

غلامی نور آباد، هادی (1393). مضمون خیر و شر در مفرغ های لرستان با رویکرد نشانه شناسی فرهنگی، دانشگاه هنر تهران.

گنجی، محمد حسین (1386). کلیات فلسفه، چاپ دوم، تهران: سمت.

لک، ترانه (1388). بررسی ابعاد ارتباط تصویری در مضمون خیر وشر هنر نگارگری(دوره تیموری)، دانشگاه الزهرا(س).

لوشر، ماکس(1970). روانشناسی رنگ‌ها، ترجمه لیلا مهراد پی، 1388، چاپ شانزدهم، تهران: حسام.

محمدی ری شهری، محمد (1382). خیر و برکت از نگاه قرآن و حدیث، ترجمه جواد محدثی، 1387، چاپ چهارم، قم: دارالحدیث.

مولوی، جلال‌الدین محمد (1387). مثنوی معنوی، تصحیح نیکلسون، چاپ یازدهم، قم: نگاه آشنا.

نصر، سید حسین(1345). سه حکیم مسلمان، ترجمه احمد آرام، 1386، تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی.

نیشابوری، ابواسحاق ابراهیم ابن منصور ابن خلف (1391). قصص الانبیا، تهران: بوتیمار.

ولیان، شیوا (1388). تقابل خیر و شر در نگارگری قرن 8 هجری قمری، دانشگاه هنر اصفهان.

یزدان خواه، نسیم (1391). ریشه یابی مظاهر خیر و شر و تجلی آن در نقوش تزئینی مکتب تبریز(با تأکید بر نگارگری شاهنامه تهماسبی)، دانشکده هنر و معماری.

 

Quran, (2005). N. Makarem Shirazi, Tehran: Osweh (Text in Persian).

Abbasi, A., Peravi Vanak, M., Nekoo Nejad, M. (2013). Semantic Functions of Fire in Timurid “Book of Ascension” (Mirajnama), JELVE - Y- HONAR, Vol: 5, No:10.  pp: 45-60 (Text in Persian).

Ain, M. (2010). A Study on Good and Evil in Traditional Iranian Painting (A case Study of Shahnameh Manuscripts), Tarbiat Modares.

Ganji,  M. H. (2007). Philosophy an Introduction (2nd ed.), Tehran: Samt (Text in Persian).

Gholami Noorabadi, H. (2014). Concept of Good and Evil in Lorestan Bronzes Based on a Cultural Semiotics Approach, Tehran Art University (Text in Persian).

Jamshidifar, A. (2003). Multiple Visual Approaches to a Religious Story (Joseph and Zuleika), Tehran University.

Jokar, N. (2011). A New Undrestanding of Masoud Ba Bokharaiey based on his Peoms and Literary Works, Boostan Adab, Vol: 3, No:4., pp: 21-44 (Text in Persian).

Khatibi, A. (2012). Sociological Concepts inThe First Five Sura of Quran, (1st ed.), Hamedan: Buoali (Text in Persian).

Khorram Shahi, B. (1998). Encyclopedia of the Qoran and Quranic Studies (Vol. II), (1st ed.), Tehran: Doostan & Nahid (Text in Persian).

Lak, T. (2009). A Study on Dimensions of Visual Communication in the Concept of Good and Evil in Miniature (Timurid Era), Alzahra University (Text in Persian).

Luscher, M. (1970). Psychologi de Farben – The Luscher Colour Test,  L. Mehrad Pey, 2009, (16th ed.), Tehran: Hesam (Text in Persian).

Mohammadi Rey Shahri, M. (2008). Good and Blessing from the Perspective of Quran and Hadith, J. Mohaddesi, 2008, (4th ed.), Qom: Darolhadith (Text in Persian).

Nasr, S. H. (2007). Three Muslim Sages, A. Aram . (1st ed.), Tehran: Pocket Books Stock Company (Text in Persian).

Neyshaburi, A. (2012). Qisas Al-Anbiya, Tehran: Boutimar (Text in Persian).

Oshidari, J. (1992). An Encyclopedia of Zoroastrianism, Tehran: Markaz (Text in Persian).

Papoli Yazdi, M. (2007). Hamd, Sana and God's Name in Shahnameh of Hakim Abu ʾl-Qasim Firdowsi Ferdowsi, Tehran:Papoli (Text in Persian).

Pakbaz, R. (2009). Encyclopedia of Art,Tehran: Farhang Moaser (Text in Persian).

Pordel, A. (2008). Finding the Roots of Good vs. Evil in Ancient Iran and their Manifestation in Pre-Islamic Art Works (Based on Reliefs), Tarbiat Modres (Text in Persian).

Rashed Mohassel, M. (2010). Shahnameh: Manifestation of National Spirit, Mashhad: Astan Quds Razavi (Text in Persian).

Rezaeinabard, A. (2018). Immortal Negar: Life and Works of Master Mahmoud Farshchian, Tehran: Farhangsaray-e-Mir Dashti (Text in Persian).

 Rumi, J. (2015). Masnavi, corrected by Nicholson, (11th ed.), Qom: Negah Ashna (Text in Persian).

Saeidi Roshan, M. B. (2003). Analyzing the Language of Qur'an and Its Comprehension Methodology, (1st ed.), Tehran: Islamic Research Institute for Culture and Thought (Text in Persian).

Sajedi, A. (2006). The Language of Religion and Quran,(2nd ed.). Tehran: Imam Khomeini Institute of Education and Research (Text in Persian).

Shin Dashtgol, H. (2002). Symbols of Good and Evil in Timurid and Safavid Era Minature, Alzahra University (Text in Persian).

Vahed Doust, M. (2005).  Symbolism of Fire and It’s Reflection in Mythological and Epic Iranian Texts, Social Sciences and Humanities of Shiraz University,Vol: 22, No: 42, pp: 175-186 (Text in Persian).

Valian, Sh. (2009), The Confrontation of Good and Evil in 8th A.H., Isfahan University of Art (Text in Persian).

Yazdankhah, N. (2012). Finding the Roots of Good and Evil Symbols and Their Manifestation in Decorative Motifs of Tabriz School (Based on Tahmasbi Shahnameh Miniatures), Art and Architecture Faculty (Text in Persian).

Zakariaiee, A. (2006). A study on Motifs of Demon and Angel as the Symbols of Good and Evil in Iranian Myth (Ancient Time till the End of Qajar Era), Alzahra University (text in Persian).

 

https://article.tebyan.net                        2018/5/22

https://shahzade-sasani.persianblog.ir        2018/5/22