نگاهی به وجه اساطیری - آئینی شیر و گاو در دو نسخه از کلیله و دمنه (دوره ایلخانی و تیموری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه هنر

2 کارشناس ارشد دانشگاه الزهرا

چکیده

چکیده اساطیر در ایران باستان همیشه یادآور معانی گوناگون بوده­­اندو در این میان، برخی از این اسطوره­ها هم چون شیر و گاودر باور ایرانیان، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و مردم ایران زمین از آن‌ها به نیکی یادکرده‌اند.هدف از نگارش این مقاله،توجه به جایگاه ویژه این اساطیردر مصورسازی نسخ خطی کلیله‌ودمنه و تأثیر آن‌هابر هنر نگارگری است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این سؤال اساسی است که اساطیر شیر و گاو در ایران باستان چه تأثیری بر نگاره‌های شیر و گاو در نسخه‌های کلیله‌ودمنه داشته‌اند؟ روش تحقیق این مقاله، توصیفی - تحلیلی و جمع‌آوری منابع و مدارک آن کتابخانه‌ای است. یافته‌ها و نتایج تحقیق نشانگر این است که اساطیر از دوره‌های باستان نقش بسزایی در خلق آثار هنری داشته و هنرمندان در دوره‌های اسلامی در بسیاری از هنرها و خصوصاً هنر شاخص نگارگری ایرانی از آن‌ها بهره جسته‌اند.به‌طوری‌که می‌توان وجوه اساطیری –آئینی نگاره‌های شیر وگاو را درنسخه‌های کلیله‌ودمنه به‌وضوح مشاهده نمود و به تعمیم، تعبیر و رمزگشایی معانی آن پرداخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of mythological and ritualistic Aspects of lion and bull in two manuscripts of Kalila and Dimna (Ilkhanid and Timurid eras)

نویسندگان [English]

  • jalaledin soltankashefi 1
  • aseme hadavi nia 2
چکیده [English]

Abstract Mythology in ancient Iran has always brought different meanings; however some of these myths such as lion and bull have a special position in beliefs of Iranians and they were well remembered by people of this land. The purpose of this paper is to study the specific position of these myths in illustrations of Kalila and Dimna manuscripts and their influences on miniature painting. This research attempts to provide some answers to this main question: what are the influences of lion and bull in ancient Iran on illustrations of lion and bull in Kalila and Dimna manuscripts? For this research, descriptive-analytical research method and library-based documents have been applied. The results of this research indicate that from ancient times, mythology had a significant role in creation of art works and artists of Islamic periods used these motifs in different arts especially in Iranian miniature painting. In fact mythological and ritualistic aspects of lion and bull can be observed clearly in illustrations of Kalila and Dimna manuscripts and therefore the meanings of these motifs can be generalized, interpreted and decoded.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Persian mythology
  • Lion
  • bull
  • Iranian miniature painting
  • Kalila and Dimna

منابع

-         آشتیانی، جلال‌الدین (1383). عرفان گنوستی سیزم- بخش دوم مذاهب اسراری، تهران، شرکت سهامی انتشار.

-         الاسفزاری، فضل الله بن عثمان بن محمد (1380). شرحاخبار ابیات و امثال عربی کلیله‌ودمنه، تهران،مرکزنشرمیراث مکتوب.

-         بهار، مهرداد و شمیسا، سیروس (1388). نگاهی به تاریخ اساطیر ایران باستان، تهران،نشر علم.

-         بینیون، لورنس و ویلکینسون، ج.و.س و گری، بازیل (1367). سیر تاریخ نقاشی ایرانی، ترجمهمحمدایران‌منش، تهران،امیرکبیر.

-         پاپادوپولو، الکساندر (1362).«جادوی رنگ در مینیاتور»، فصلنامه هنر، ش 4، تهران، دانشگاه هنر، 92-96.

-         رضی، هاشم (1381). آئین مهر، ج 1، تهران،انتشارات بهجت.

-         سلطان کاشفی، جلال‌الدین (1364). «مذهب و زیبایی‌شناسی هنرهای تجسمی»، فصلنامه هنر، ش 8، تهران، دانشگاه هنر، 15-29.

-         کوپر، جی.سی (1379). فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ملیحه کرباسیان، تهران،نشر فرهاد.

-         گری، بازیل (1384). نقاشی ایران، عرب علی شروه، تهران،انتشارات دنیای نو.

-         محجوب، محمدجعفر (1349). دربارهکلیله‌ودمنه، تهران، انتشارات خوارزمی.

-         وارنر، رکس (1386). دانشنامه اساطیر جهان، ابوالقاسماسماعیل‌پور، تهران،انتشارات اسطوره.

-         یاحقی، محمدجعفر (1375).فرهنگاساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، تهران،انتشارات سروش.

-          Sims,Eleanor (2002),Peerless Images: Persian Painting and It's Sources,London: YALE University Press.

-          www.chn.ir/Nsite/fullstory/news

www.hajsayyedjavady.persianblog.ir            -