ترکیب بندی در نگارگری ایرانی با تأکید بر مضمون و اصول سنت های تصویری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی گروه صنایع دستی دانشگاه شهرکرد، شهر کرد، ایران، نویسنده مسئول.

2 مربی گروه صنایع دستی دانشگاه شهرکرد، شهر کرد، ایران.

چکیده

دغدغه بازنمایی دقیق عناصر جهان پیرامون، در یک اثر نقاشانه تحت لوای تبحر تکنیکی هنرمند، گاهی تعامل میان این عناصر را برای حصول کلیتی مطلوب پس می‌زند؛ نتیجه آن‌که، تکیه صرف بر بازآفرینی دقیق عناصر صحنه و عدم پرداختن به اصول طراحی در اثر، برای نیل به تهییج احساس مخاطب، وافی به مقصود نخواهد بود. هنرمند با کاربست تمهیدات بصری لازم، حلول حس صحنه در جسم و جان نظاره‌گر را ممکن می‌سازد و به مدد تدابیر لازم، حس مضمون را منتقل می‌نماید. نمود اصول انتظام بصری و تمهیدات هنرمندانه در نگارگری ایرانی بالاخص مکاتب هرات و تبریز، نمایانگر آگاهی هنرمند ایرانی از اصول طرح بوده است و مطالعه بصری آثار ارزشمند هنر نگارگری ایرانی، گواه قابل رؤیتی از کاربست اصول طراحی در این حوزه است. لیکن، در نگارگری ایرانی برخلاف نقاشی در غرب، چنان تمهیدات بصری، تدابیر لازم هنرمندانه و ساختار کلی در آن نخست، مرئی نیست. مساله این‌که هنرمند نگارگر در مصور نمودن مضامین چندگانه، چه تمهیدات و ترفندهای هنری را برگزیده و کدام ساختار را متناسب با محتوای اثر تشخیص داده است؟ در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است، سعی بر آن است تمهیدات لازم، در جایگاه تدابیری هنرمندانه، قراردادی، نهادینه و اصیل از زاویه آفرینش حس مضمون در حوزه نگارگری ایرانی، مورد بحث قرار گیرد.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Composition in Iranian Painting with Emphasis on the Theme and Principles of Visual Traditions

نویسندگان [English]

  • ehsan zarei farsani 1
  • maryam ghasemi 2
1 Instructor at Handicrafts Department, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. (Corresponding Author)
2 Instructor at Handicrafts Department, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.
چکیده [English]

 
The concern of accurately representing the elements of the world around, in a work of art under the technical skill of the artist, sometimes repels the interaction between these elements for the sake of desirable generality. Consequently, relying on the strict representation of the elements of the scene and the lack of attention to design principles in the work will not be sufficient to achieve the target audience. The artist uses the necessary visual arrangements to make sense of the scene in the body and soul of the viewer and to convey the sense of content through the necessary measures. Departure of Iranian paintings from walls to manuscript forms a profound link between Persian literature and Iranian art. The Mongol conquest of Iran was a turning point in the history of the painting of this land. Another process of adaptations and innovations began in the late 13th century AD. With the introduction of bibliography at the courts, there was a restriction on the social function of painting, but instead, the themes and artistic expression became wider'. The Iranian painter has exhibited some of the most prominent works of literature of this region in the form of design and color, and has contributed his wishes, ambition and imagination. Visual representation of artistic discipline and artistic arrangements in Iranian painting, especially in the schools of Herat and Tabriz, represent the Iranian artist's awareness of the principles of design and the visual study of the valuable works of Iranian painting art is a visible evidence of the application of design principles in this field. The artist achieves visual unity by utilizing visual qualities, artistic tactics, and the principles and rules required in the process of creating a work. The principles of image organizing, harmony, diversity, balance, proportion, mastery, movement and the ability to form a single whole are the guides of the artist. Iranian and Indian-Islamic sources have mainly benefited from the term framework rather than the contemporary term of composition. For example, Mirza Muhammad Haidar Dughlatin the discussion of Behzad -1450-1535 AD wrote as follows: “His pen is tighter and his framework is better than his”. In the works of Tabriz I school, the harmony between image and text, caused horizontal and vertical combinations of events. Symmetrical and sometimes diagonal structures are also visible in these paintings. In some of these works, the artist uses clever tactics to create such a link between the existing elements, the composition and the narrative that the keen eye, after understanding and receiving it, rejoices and camouflaging these measures and applying hidden geometry, doubles the enjoyment of the work. The purpose of this study was to combine composition in Iranian painting with emphasis on the content and principles of visual traditions in a descriptive-analytical method. The present study seeks to draw on the legacy of the fine art of Iranian painting, through extensive research in the form of books and articles, and the author's collection and analysis of the aforementioned cases, conventional, institutional, and authentic tricks and arrangements from the perspective of creating a sense of theme in Iranian painting. In the field of visual traditions, the necessary books and articles are sufficiently accessible, and the conformity of the visual values of Iranian painting with these principles has been the way to achieve the purpose of the present study. Therefore, the results show that Iranian art has long been trying to express deep spiritual thoughts and has been seeking the truth by crossing the boundaries of time and place as elements of perception of reality. The Western artist used all the formal arrangements and techniques of landscapes to create spirituality from the visual elements. The Iranian-Islamic artist, however, tried to immaterialize the world of work. The viewer's feeling against a stimulus will itself be a criterion for measuring the success of a project. The basis of design theory is to discover the conditions under which the viewer's sensory reactions are quite receptive and positive. Design theory is based on the assumption that human sense inherently searches for a particular order within visual stimuli. The result is that the Iranian painter is aware of the principles of visual discipline and does not purport to convey a mere depiction of the elements of the scene in order to convey a sense of variety of themes. Choosing the right frame, the right geometry, and the right composition, along with applying visual qualities and artistic arrangements have been guidance of emotionally believing text and image adaptation. Each theme requires its own structure, composition and geometry, and contemporary themes have often used common tricks and tactics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Themes
  • Artistic Tactics
  • Composition
  • Iranian Painting
  • Image Organizing

آژند، یعقوب(1384). مکتب نگارگری تبریز و «قزوین-مشهد»، تهران: فرهنگستان هنر.

آژند، یعقوب(1387). مکتب نگارگری هرات، تهران: فرهنگستان هنر.

آیت‌اللهی، حبیب‌الله(1386). ترکیب‌بندی افقی در نگارگری مکتب شیراز، آینه خیال، شماره 5، 38 - 39.

اسپور، دنیس(1383). انگیزه آفرینندگی در سیر تاریخی هنرها، ترجمه امیر جلال‌الدین اعلم، تهران: نیلوفر.

استینسون، اوکویرک و کایتون، ویگ بون(1390). مبانی هنر نظریه و عمل، ترجمه محمدرضا یگانه دوست، تهران: سمت.

افشارمهاجر، کامران و بهشتی، طیبه(1394). گواه نظام شبکه‌ای در ترکیب‌بندی نگاره‌های نسخه خطی شاهنامه بایسنقری، هنرهای زیبا، دوره20،شماره 4،  39-47.

الینگر، ریچارد(1381). ساختار رنگ و طراحی، ترجمه  فرهاد گشایش، تهران: عفاف.

بینیون، لورنس(1383). سیر تاریخ نقاشی ایرانی، ترجمه محمد ایرانمنش، تهران: امیرکبیر.

پاکباز، روئین(1384). نقاشی ایرانی از دیرباز تا اکنون، تهران: زرین و سیمین.

پوپ، آرتور(1369). آشنایی با مینیاتورهای ایران، ترجمه حسین نیر، تهران: بهار.

پوپ، آرتور و اکرمن، فیلیس(1387). سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز، ترجمه نجف دریا بندری... [و دیگران]، تهران: علمی و فرهنگی.

پورجعفر، محمدرضا و موسوی لر، اشرف(1381). بررسی ویژگی‌های حرکت دورانی مارپیچ؛ اسلیمی نماد تقدس، وحدت و زیبایی، علوم انسانی دانشگاه الزهرا، سال دوازدهم، شماره 43، 184-207. 

تقی‌زاده، هادی(1371). خط در نقاشی، مشهد: کلهر.

جنسن، چارلز(1393). تجزیه و تحلیل آثار هنرهای تجسمی، ترجمه بتی آواکیان، تهران: سمت.

حسینی راد، عبدالمجید(1384). شاهکارهای نگارگری ایران، تهران: موزه هنرهای معاصر.

دوغلات، حیدر میرزا(1383). تاریخ رشیدی، محقق عباسقلی غفاری فرد. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.

رانکین پور، هنری(1380). ترکیب بندی در نقاشی، ترجمه فرهاد گشایش، تهران: لوتس.

رحیمووا، زد.ای. و پولیاکووا، یلناآرتیوموونا(1386). نقاشی و ادبیات ایرانی، ترجمه زهره فیضی، تهران: روزنه.

سیف، هادی(1370). طرف چمن و طواف بستان مروری بر مکاتب مینیاتور ایران، هنرهای زیبا، شماره 20، 34- 43.

شایگان، داریوش(1392). بت‌های ذهنی و خاطره ازلی، تهران: امیرکبیر.

شیرانی، راضیه(1385).  بررسی سفالینه‌های پیش از اسلام، دانشکده هنر دانشگاه شهرکرد.

طالبی، فرزین(1378). تصویر شرق در آثار نقاشان غرب،  هنرهای تجسمی، شماره 5، 120-127.

فلدمن، ادموند بورک(1378). تنوع تجارب تجسمی، ترجمه پرویز مرزبان، تهران: سروش.

قاضی زاده، خشایار(1382). هندسه پنهان در نگاره‌های کمال‌الدین بهزاد، خیال، شماره 6، 4-25.

کاشفی، جلال‌الدین(1369).الحان فرم و رنگ در قالب الوان فروزان و اشکال غیر شیئ، هنر، شماره 19، 68 - 92.

کاشفی، جلال‌الدین(1364). مینیاتورهای ایرانی و هنر انتزاعی، هنر، شماره 10، 22- 63.

کاظمی، مهروش؛ شعاریان ستاری، ویدا و صدیق اکبری، سحر(1391). مفهوم و جایگاه «فضا» در سه نگاره از نگاره‌های استاد کمال‌الدین بهزاد، جلوه هنر، دوره 4، شماره 2، 43-52.

کری ولش، استوارت(1384). نقاشی ایرانی: نسخه نگاره‌های عهد صفوی، ترجمه احمدرضا تقاء، تهران: نظر.

کنبای، شیلا(1381). نگارگری ایرانی، ترجمه مهناز شایسته فر، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی.

کورکیان، ا.ام و سیکر، ژ.پی(1377). باغ‌های خیال، ترجمه پرویز مرزبان، تهران: فرزان.

گاردنر، هلن(1384). هنر در گذر زمان، ترجمه محمدتقی فرامرزی، تهران: آگاه.

گرابر، اولگ(1390). مروری بر نگارگری ایرانی، ترجمه احمدرضا تقاء، تهران: فرهنگستان هنر.

گری، بازل(1384). نقاشی ایرانی، ترجمه عربعلی شروه، تهران: دنیای نو.

گودرزی، مصطفی و کشاورز، گلناز(1386). بررسی مفهوم زمان و مکان در نگارگری ایرانی، هنرهای زیبا، دوره 31، شماره 31، 89-100.

گودرزی، مرتضی(1388). روش تجزیه و تحلیل آثار نقاشی، تهران: عطایی.

لینتن، نوربرت(1383). هنر مدرن، ترجمه علی رامین، تهران: نی.

مظفری‌خواه، زینب و گودرزی، مصطفی(1391). بررسی فضا در نگارگری ایرانی با تاکید بر منتخبی از آثار بهزاد، مطالعات هنر اسلامی، دوره8،شماره 16، 7-20.

نوروزی‌طلب، علیرضا(1378). جستاری در مبانی نظری هنر و مفاهیم نگارگری ایرانی، هنر، شماره 39،  76- 108.

References

Afshar Mohajer, K. & Beheshti, T. (2015). Evidence for a grid Composition in the Miniatures of the Baysonghori Shahnameh, Honar-Ha-Ye-Ziba, 20 (4), 39-47 (Text in Persian).

Ayatollahi, H. (2007). Horizontal Composition in the Shiraz School of Miniature, Ayeneh-Khial, 5, 38-39 (Text in Persian).

Azhand, Y. (2010). Tabriz and Qazvin-Mashhad School of Miniature, Tehran: Farhangestan Honar (Text in Persian).

Azhand. Y. (2013). Herat School of Miniature, Tehran: Farhangestan Honar (Text in Persian).

Binyon, L. (1971). Persian Miniature Painting (including a critical and descriptive catalogue of the miniatures exhibited at 197), Translated by Mohammad Iranmanesh, Tehran: Amir Kabir (Text in Persian).

Dughlat, M. H. (2004). Tarikh-i-Rashidi, Editted by Abbasgholi Ghaffari Fard, Tehran: Mirase Maktoob (Text in Persian).

Ellinger, R. (2002). Color Structure and Design, Translated by Farhad Goshayesh, Tehran: Efaf (Text in Persian).

Feldman, E. B. (1999). Varieties of Visual Experience, Translated by Parviz Marzban, Tehran: Soroush (Text in Persian).

Gardner, H. (2005).  Art Through the Ages, Translated by Mohammad Taghi Faramarzi, Tehran: Agah (Text in Persian).

Ghazizadeh, Kh. (2003), Hidden Geometry in Kamaluddin Behzad's Paintings, Khiyal, 6, 4-25 (Text in Persian).

Goodarzi, M. (2009). Method of Analysing Painting Works, Tehran:Atai (Text in Persian).

Goodarzi, M. & Keshavarz, G. (2007). A Study of the Concept of Time and Place in Iranian Painting, Honar-Ha-Ye-Ziba; Honar-Ha-Ye-Tajassomi, 31 (31), 89-100 (Text in Persian).

Gray, B. (2005). Persian Painting,Translated by Arabali Sherveh, Tehran: Donyayeno (Text in Persian).

Grabar, O. (2011). An Overview of Iranian Painting, Translated by Ahmad Reza Tagha, Tehran: Farhangestan Honar (Text in Persian).

Hoseini Rad. A. (2005). Masterpieces of Persian Painting, Tehran: Museum of Contemporary Art (Text in Persian).

Jansen, Ch. (2014).Studing Art History, Translated by Beti Avakian, Tehran:Samt (Text in Persian).

Kashefi, J. (1990). Form and Color Tone in the Form of Shining Colors and Non-Geometric Objects, Faslnameh-e-Honar, 19, 68-92 (Text in Persian).

Kashefi, J. (1985). Iranian Miniatures and Abstract Art, Faslnameh-Ye-Honar, 10, 22-63 (Text in Persian).

Canby, Sh. (2002), Persian Painting, Translated by Mahnaz Shayestefar, Tehran: Institute for Islamic Art (Text in Persian).

Kevorkian, A. M. & Siker, J. P. (1998). Les jardins du désir : sept siècles de peinture persane, Translated by Parviz Marzban, Tehran: Farzan Rooz (Text in Persian).

Lynton, N. (2004). The Story of Modern Art, Translated by Ali Ramin, Tehran: Ney (Text in Persian).

Kazemi, M., Shoarian Sattari, V. & Sedighakbari, S. (2012). The Concept and Position of "Space" in Three Paintings by Kamaluddin Behzad, Jelve-Y-Honar, 2 (2), 43-52 (Text in Persian).

Mozafarikhah, Z. & Goodarzi, M. (2012). A Study of Space in Iranian Painting with Emphasis on Selection of Behzad's Works, Islamic Art Journal, 8 (16), 7-20 (Text in Persian).

Nowrouzitalab, A. (2000). Theoretical Foundations And Concept Of Persian Painting, Faslnameh-Ye-Honar, 39, 76-108 (Text in Persian).

Ocvirk, S. & Otto, G. (2011). Art Fundamentals: Theory and Practice, Translated by Mohammadreza Yeganeh Doost, Tehran: The Center for Studying and Compling University Books in Humanitics (SAMT). Institute for Research and Development in the Humanities (Text in Persian).

Pakbaz, R. (2005). Iranian Painting: from Ancient Times to the Present, Tehran: Zarin-o-Simin (Text in Persian).

Poore, H. R. (2001). Composition in Art, Translated by Farhad Goshayesh, Tehran: Lotus (Text in Persian).

Pope, A. U. (1990). An Iranian Miniatures, Translated by Hossein Nayer, Tehran: Bahar (Text in Persian).

Pope, A. U. & Ackerman, Ph. (2008). A Survey of Persian Art, from Prehistoric Times to the Present, Translated by Najaf Darya Bandari et al. Tehran: Elmi  Farhangi Publication (Text in Persian).

Pourjafar, M.R. & Mousavi Lar, A. (2002).A Brief Study of Spiral Orbital Movment Known as Islami, Simbol of Unity, Beauty and Purity in Persian Orthography, Olum-e-Ensani Alzahra University, 43, 184-207 (Text in Persian).

Poliakova, A., Rakhimova, Z. (2007) Miniatiura I Literatura vostoka: evoliustsiia obraza cheloveka, Translated by Zohreh Feyzi, Tehran:Rozaneh (Text in Persian).

 Shayegan, D. (2013). Mental Idols and Eternal Memory: essays on Comparative Philosophy, Tehran: Amir Kabir Publishing (Text in Persian).

Sporre, D. (2004). The Creative Impules: An Introduction to the Arts, Translated by Jalaluddin Alam, Tehran: Niloofar (Text in Persian).

Seif, H. (1991), An Overview of Miniature Schools of Iran, Honar-Ha-Ye-Ziba, 20, 34-43 (Text in Persian).

Shirani, R. (2006). Investigating pre-Islamic Pottery, Shahrekord University (Text in Persian).

Taqizadeh, H. (1992). Line in Painting, Mashhad: Kalhor (Text in Persian).

Talebi, F. (1999). East image in the works of Western painters, Honar-Ha-Ye-Tajassomi. 5, 120-127 (Text in Persian).

Welch, S. C. (2005). Persian Painting Five Royal Safavid Manuscripts of the Sixteenth Century,Tranlated by Ahmad Reza Togha, Tehran: Nazar (Text in Persian).