مطالعه ی نقوش گچ بری در اتاق صوت عالی قاپو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه نقاشی، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران، نویسنده مسئول

2 کارشناس ارشد ارتباط تصویری دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز، تهران، ایران .

چکیده

معماری و تزیینات بنا، از جمله هنرهای مهم در عهد صفوی بوده است. هنرمندان و معماران، آثار بسیار نفیسی را در این دوره بر جای گذاشته‌اند که همه به دستور پادشاهی هنردوست به اجرا درآمده است. کاخ «عالی‌قاپو» - که یکی از بناهای مهم این دوره می‌باشد- در غرب میدان نقش جهان اصفهان، واقع و دارای تزیینات و گچ‌بری‌های بسیار چشم‌گیری است که در طبقه‌ ششم، اتاق صوت آن به اوج خود می‌رسد. عمارت عالی‌قاپو، همواره مورد توجه هنرمندان بوده و تاریخ‌نویسان بسیاری، از هنرهای به کار رفته در این کاخ، یاد کرده‌اند. در این پژوهش، نقش و علت ساخت گچ‌بری‌های موجود در اتاق صوت، به‌طور جامع مطالعه شده است، چیزی که در پژوهش‌های دیگر در لابه‌لای تألیفات، به صورت پراکنده به آن، اشاره کرده‌اند. پرسش‌های اصلی این پژوهش، عبارتند از: 1) علت اصلی ساخت این گچ‌بری‌ها در دیواره و سقف اتاق صوت چه بوده است؟ 2) این گچ‌بری‌ها دارای چه ویژگی‌ و نقوشی هستند؟ روش این پژوهش، تاریخی-تحلیلی است و با استفاده از مطالب کتاب‌خانه‌ای‌ و اسنادی جمع‌آوری شده است. با بررسی و تحلیل نقوش تنگ‌بری و همین‌طور مصالح و شیوه کارکرد آن‌ها، این نتیجه‌ گرفته می‌شود: گچ‌بری‌های اتاق صوت برگرفته از فرم‌های ظروفی، مانند تُنگ، جام و صراحی است و نقوش به کار رفته در این اتاق، الهام گرفته از  موتیف‌های گیاهی و حیوانی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on the Motifs of Stucco Carvings in Ali Qapu’s Music Room

نویسندگان [English]

  • E. Panjehbashi 1
  • nahid yahyaee anzahaee 2
1 Assistant Prof. of Painting, Alzahra University, Tehran, Iran, (Corresponding Author).
2 M.A, Graphic Design, Central Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Architecture and decorations of buildings were among the most important arts during the Safavid Era. The buildings constructed in the Safavid Period in Iran are probably the most enticing and attractive constructions throughout Iranian architecture. Artists and architects of Safavid Period have left a great deal of exuberance, all of which were executed on the orders of King Shah Abbas І, who was an art lover ruler. A collection of impressive architectures, including the Palace of Chehel Sotoun, Hasht Behesht, Haft Dast, Mirror Hall, Namakdan, Ashraf Hall, etc. were all constructed in this magnificent period. The courtiers' palaces often have a long life history, enduring many changes and events. What is noticeable in Persian Architecture, especially during the Safavid Period, is that building construction and architecture has been just as valuable and important as the techniques used to decorate and arrange the interior of the buildings. The Ali Qapu Palace is one of the palaces that have undergone many changes during decades and it was expanded during Shah Abbas I kingdom and was officially used for formal occasions and gatherings. The Ali Qapu Palace is located in the west of Isfahan’s Naghsh-e-Jahan Square, with its impressive decorations and stucco that reaches its peak in the sixth floor. Stucco is one of the most important attributes of the architecture especially within the Safavid Period, and when flourished, the cutout style of design was invented. One of the finest and most captivating examples of the cutout style in this period can be found on the sixth floor of the Ali Qapu Palace (Music Room). This type of stucco is in the form of bowls like stoup, basin and ewer. These decorations have been innovatively incorporated into the ceiling of the room, which mesmerizes every visitor. The whole room is covered with cutout style decorations with the surface being painted with artistic vegetal and animal figures by the most famous painter and artist of that era, Reza Abbasi. This is an inventive method of the Safavid Period and there is no sign of such artwork before Safavid Period. In this research, after reviewing the Safavid Period architecture and its elements, the decoration of the sixth floor of the Ali Qapu Palace, the method of making these tangibles and also the main reason for their presence in the walls of Music Room will be studied. The main questions of this research are as follows: What was the main reason for the construction of these plasterworks in the walls and ceiling of the music room? What kind of features and designs do these stuccos have? The type of research carried out here is historical-analytical, and the presented content has been collected from documents and literature found in libraries. In this research, stucco mosaics are analyzed linearly with Corel Software and all motifs and materials as well as the location of stucco moldings has been introduced through a table for better understanding of the readers. The main focus of the paper is the introduction of stucco molding and investigation of the cause of their existence in the music room. According to this research, we find that the upper levels of the walls are divided and in each division the design and the role of the hollow are drawn, and then the action of the cutout Muqarnas is done with the plaster and wood. Artists in the Music Room have invented these techniques and shapes such as stoup, basin and ewer to satisfy Shah Abbas I's demands. Perhaps the main reason for making these stucco moldings on the wall and the ceiling of the music room is that the reflection from the sounds are taken away by these forms, and natural sounds are heard without reflection like the "Echo Drum" which transmits vocal vibrations without alteration. It seems that the main purpose of this order by the king was to preserve the secretive words of the king and not to distribute the music of musicians in other places like what acoustics do today. Also, surveys show that the intervals between these plasterworks are covered with wall paintings inspired by the nature of the pattern, taking into account the suitability and beauty, and creating flower and plant designs, arabesques, cuthay, foliage and shapes, wild animals and birds by using, okr, gold, turquoise and green colors around the cutouts and backgrounds, developed by the artist, Reza Abbasi, created a masterpiece to satisfy not only the Shah, but also to remain a remarkable and amazing work in Iranian History.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Safavid era
  • Architecture
  • Ali Qapu
  • music room
  • stucco carvings
  • tong-bori

آقاجانی، حسین(1386). دیوارنگاره‌های کشته‌بری در بناهای اصفهان عهد صفوی مجموعه مقالات نگارگری، تهران: فرهنگستان هنر.

اسماعیلی جاغرق، مرضیه و شجاع نوری، نیکو(1393). ازاره، محافظی زیبا بر دیوارهای گذشته، جلوه هنر، دوره 6، شماره 2، 49-63.

اشراقی، فیروز(1378). اصفهان از دید سیاحان خارجی، اصفهان: آتروپات.

افهمی، رضا(1384). ادراک نمادین در معماری کاخ عالی‌قاپو. کتاب ماه هنر، شماره 89، 1-9.

بلانت، ویلفرد(1383). اصفهان مروارید ایران، ترجمه‌ محمد‌علی موسوی فریدنی، اصفهان: خاک.

بهزادی، گودرز(1389). گنبد علویان همدان و کاخ عالی‌قاپو اصفهان، ملت ما، شماره 1، 32-39.

بی‌نا(1304). دولتخانه مبارکه، روزنامه شرق، شماره 3467، 5.

پیرنیا، محمد کریم(1371). آشنایی با معماری اسلامی ایران، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران.

جبل عاملی، عبدالله(1386). اصفهان در گذر زمان، به اهتمام باقر آیت‌الله شیرازی،  گردهمایی مکتب اصفهان-‌ مجموعه مقالات معماری و شهرسازی، تهران: فرهنگستان هنر، 221-230. 

حاجی قاسمی، کامبیز(1386). چشم‌انداز معماری و آثار دوره‌ صفوی در ایران، به اهتمام باقر آیت‌الله شیرازی، گردهمایی مکتب اصفهان-‌ مجموعه مقالات معماری و شهرسازی. تهران: فرهنگستان هنر، 336-348. 

خسروی، باقر(1384). عالی‌قاپو و مسجد شیخ لطف‌الله چگونه ساخته شد؟، روزنامه ابرار، شماره، 10، 1- 2.

دهمشگی، جلال و جانزاده، علی(1366). جلوه هنر در اصفهان، تهران: جانزاده.

رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم(1352). آثار ملی اصفهان، تهران: انجمن آثار ملی.

سیوری، راجر(1374). ایران عصر صفوی، ترجمه‌ کامبیز عزیزی، چ. سوم، تهران: مرکز.

شریفی، سروناز(1386). مقایسه‌ برخی هنر‌ها و معماری دوره‌ صفوی با دوره‌های پیشین، به اهتمام باقر آیت‌الله شیرازی،  گردهمایی مکتب اصفهان-‌ مجموعه مقالات معماری و شهرسازی،تهران: فرهنگستان هنر، 349-363.

قهدریجانی، اعظم حشمت(1375). تزیینات دوره صفوی، کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.

کربن، هانری(بی‌تا). پیام فرهنگی ایران به بشر امروز،ترجمه‌ انشاء‌الله رحمتی، حکمت و فلسفه، شماره 54، 63-81.

کیانی، محمد یوسف(1374). تاریخ هنر معماری ایران در دوره‌ی اسلامی، تهران: سمت.

گالدیری، اوجینو(1362). عالی‌قاپو، ترجمه‌ عبدالله جبل عاملی، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران.

محمدی اردکانی، جوادعلی(1386). نقش جهان و تجلی سه‌گانه‌ عشق، به اهتمام باقر آیت‌الله شیرازی، گردهمایی مکتب اصفهان-‌ مجموعه مقالات معماری و شهرسازی، تهران: فرهنگستان هنر، 527-545. 

هنرفر، لطف‌الله(1350). گنجینه‌ آثار تاریخی اصفهان، اصفهان: ثقفی.

یاوری، حسین و باوفا، رقیه(1390). اصفهان باغ آسمان، تهران: آذر.

References:

Afhami, R. (2005). Symbolic Perception in Architecture of the Ali Qapu Palace, Ketab-e-Mah-e-Honar, 89, 1-9 (Text in Persian).

Aghajani, H. (2007). Plaster Wall Paintings in the Buildings of Isfahan during Safavid Era, Collection of Miniature Articles, First ed, Tehran: Farhangestan Honar (Text in Persian).

Behzadi, G. (2010). Alavian Dome of Hamedan and Ali Qapu Palace of Isfahan, Melat-e-Ma, 1, 32-39 (Text in Persian).

Blunt,W. (2004). Isfahan Pearl of Persia, Translated by Mohammad Ali Mousavi Faridani, (First ed), Isfahan: Khak (Text in Persian).

Corbin, H. (n.d).Cultural Message of Iran to Today’s People,Translated by Enshallah Rahmati, Hekmat Va Falsafeh, 54, 63-81 (Text in Persian).

Dehmashgi, J. & Janzadeh, A. (1987). Art Effect in Isfahan, (First ed.), Tehran: Janzadeh (Text in Persian).

Dowlat Khaneh Mobarakeh (1925). Shargh, 3467, 5 (Text in Persian).

Eshraghi, F. (1999). Isfahan from Foreign Tourists’ Point of View, (First ed.), Isfahan: Atropat (Text in Persian).

Esmaeili, J. & Shoja Noori, N. (2014). Ezare, the Beautiful Guard for Ancient Walls, Jelve-Y-Honar, 6 (2), 49-63.

Galdieri, E. (1983). Ali Qapu, Translated by Abdollah Jebel Ameli, (First ed.), Tehran: National Iranian Archaeological Conservation Organization (Text in Persian).

Ghahdarijani,  A. (1996). Safavid Era Decorations, Master of Art, Alzahra University (Text in Persian).

Haji Ghasemi, K. (2007). Perspective of Architecture and Works of Safavid Period in Iran, Isfahan School Meeting, (First ed.), Compiled by Bagher Ayatollah Shirazi,Tehran: Farhangestan Honar, 336-348 (Text in Persian).

Honarfar, L. (1971). Treasures of Historical Works of Isfahan, (First ed.), Isfahan: Saghafi (Text in Persian).

Jebel Ameli, A. (2007). Isfahan over the Time, Isfahan School Meeting- Collection of Articles of Architecture and Urban Development, (First ed.), Compiled by Bagher Ayatollah Shirazi, Tehran: Farhangestan Honar, 221-230 (Text in Persian).

Khosravi, B. (2005). How Were Ali Qapu and Sheikh Lotf-O-Lah Mosque Built?, Abrar, 10, 1-2 (Text in Persian).

Kiani, M. Y. (1995). History of Iranian Architectural Art in the Islamic Period, (First ed.), Tehran: Samt (Text in Persian).

Mohamadi Ardekani, J. A. (2007).Naghsh-E-Jahan and the Threefold Manifestation of Love, Isfahan School Meeting- Collection of Articles of Architecture and Urban Development, (First ed.), Compiled by Bagher Ayatollah Shirazi,Tehran: Farhangestan Honar, 527-545 (Text in Persian).

Pirniya, M. K. (1992). Familiarity with Islamic Architecture of Iran, Editted by Gholam Hossein Memarian, (First ed.), Tehran: Iran University of Science and Technology (Text in Persian).

 

Rafiee Mehrabadi, A. (1973). Isfahan National Works of Art, (First ed.), Tehran: Society for the Apprecition of Cultural Works and Dignitaries (Text in Persian).

Savory, R. (1995). Iran Under the Safavids, Translated by Kambiz Azizi, (Third ed.), Tehran: Markaz (Text in Persian).

Sharifi, S. (2007).Comparison of Some of the Arts and Architecture of the Safavid Period with the Earlier Ones, Isfahan School Meeting- Collection of Articles of Architecture and Urban Development,  (First ed.), Compiled by Bagher Ayatollah Shirazi,Tehran: Farhangestan Honar, 349-363 (Text in Persian).

Yavari, H. & Bavafa, R. (2011). Isfahan the Sky Garden, (First ed.), Tehran: Azar (Text in Persian).