بررسی تطبیقی بُراق و سانتور در ایران و یونان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد پژوهش‌هنر، دانشگاه علم و هنر یزد، یزد، ایران، نویسنده مسئول.

2 کارشناس ارشد پژوهش‌هنر، دانشگاه علم و هنر یزد، یزد، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد نقاشی

چکیده

آن‌چه در این مقاله می‌خوانید، نقش مهم و اثرگذارِ اساطیر، حکومت، ایدئولوژی، هِژِمونی(Hegemoni)، قومیت‌، زبان و نشانه‌های دیداری و دیگر رویدادها و مؤلفه‌ها بر الگوهای باستانی، روایی و تصویریِ ایران و نواحی آن می‌باشد. این‌ مجموعه‌ از مبادلات فرهنگی و سیاسی، با روی کار آمدن دولت‌ها‌ و هم‌نشینیِ اندیشه متفکران و هنرمندان، بنیاد نشانه‌های تصویری را دگرگون نموده و آموزه‌های دینی را در بطن آن، مستتر گردانیده‌اند. بدین‌ترتیب، این ساختار، موجبِ تغییر در مفهوم و اندک تمایزی بر شکل ظاهری مرکب پیام‌آورِ اسلام (بُراق/ تصویر 1و3) در داستان معراج گردیده است. اسطوره‌ای همتایِ سانتور(Centaur)یونانی (تصویر2)، با پیکره‌ای حیوانی و سیمایی زیبا و انسانی، که قدرتِ حاکمان نواحی اسلامی، روابط نمادین در علم اعداد، ناخودآگاهِ مردانه و جنسیتِ زنانه و دیگر موارد را با روایتی مقدس و منسوب به مسلمانان(معراج پیامبر) ادغام و منتشر نموده است. از این‌رو، آمیزش صورت گرفته، محصول نوعی تطبیق بینافرهنگی و جهان‌بینیِ سیاسی در پادشاهی گسسته‌ ایران می‌باشد، که به‌منظور ترویج آرمان‌های مذهبی، حکایتِ معراج را با نقشِ بُراق(Buragh)، به‌صورت آشکار یا پنهان پیوسته و روانه‌ فرهنگ‌ اسلامی می‌گرداند. حال آن‌که، گفته‌های بالا نتیجه‌ ساختارِ پژوهشی کتابخانه‌ای و تطبیقی از گونه عَرضْی است؛ تا در رسیدن به وجهی دیگر از جوهره‌ فکری و تصویری هنر ایران دست‌یابیم. بر این اساس، مطالعات نظری این تحقیق، ما را در جهت پاسخ به: 1-چگونگیِ رابطه‌ ظاهری و معنوی بُراق و سانتور؛ 2- بررسیِ جنسیت، مفاهیم و عوامل اثرگذار بر زنانگی یا مردانگیِ مَرکَب پیامبر، یاری خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of 'Buragh' & 'Centaur' in Iran & Greece

نویسندگان [English]

  • Mazdak Nazari 1
  • Maryam Sharareh 2
  • Afsaneh Tabe 3
1 M.A. of Art Research, University of Science & Arts of Yazd, Yazd, Iran (Corresponding Author)
2 M.A. of Art Research, University of Science & Arts of Yazd, Yazd, Iran
3 Master Student of Painting
چکیده [English]

 
This article deals with the crucial role of mythology, ideology, reign, hegemony, ethnicity, language, visual signs as well as other events and components upon ancient, narrative and visual archetypes of Iran and its boundaries. The series of cultural and political exchanges occurring due to the rise of governments and the companionship of intellectuals and artists, changed the foundation of visual signs and veiled the religious teachings within them. As a result, such structure brought about a shift of concept and also a delicate variation in the appearance of the equid of the Messenger of Islam (Buragh) in the tale of 'Miraj' (Ascension).
With its animal body and beautiful human visage, the counterpart myth of the Grecian 'Centaur' has summed up in its character the power of the rulers of the Islamic regions, symbolic relations of numerology, the male unconscious and female gender and others with a sacred tale attributed to Muslims (the prophet's ascension). Therefore, the combination is the product of cross-cultural conformation and political worldview within the discrete Iranian Kingdom which, so as to promote religious ideal, overtly and covertly combines the story of 'Miraj' with the role of 'Buragh' and infuses it into the Islamic culture.
The above statements are the results of a comparative study made through desk study of library resources and slice model in order to reach another aspect of the speculative and pictorial essence of art in Iran. The study endeavors to find responses to two questions:1: how BURAGH and CENTAUR are physically and spiritually related? 2: What are the genders, concepts and effective factors affecting femininity or masculinity of the prophet's horse.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Comparison
  • Miraj
  • Myth
  • Buragh
  • Centaur

قرآن (1372). ترجمه عباس مصباح‌زاده، تهران: ایران.

آلیگیری، دانته(1381). کمدی‌الهی:دوزخ، ترجمه‌ شجاع‌الدین شفا، تهران: امیرکبیر.

آموزگار، ژاله(1393). تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.

احمدی، بابک(1391). از نشانه‌های تصویری تا متن، تهران: چشمه.

استروس، کلود لوی(1385). اسطوره و معنا: گفتگوهایی با کلود لوی استروس، ترجمه‌ شهرام خسروی، تهران: مرکز.

بالازاده، امیرکاوس(1371). اسطوره و ذهن اسطوره‌پرداز، نامه‌فرهنگ، شماره 7، 74-83.

بولفینچ، تامس(1377). عصرافسانه ‌یا داستان‌های ‌خدایان ‌و پهلوانان، ترجمه‌ مهداد ایرانی‌طلب ‌و‌ کافیه نصیری، تهران: قطره.

بهنام، عیسی(1346). گنجینه‌های مکشوف در پازیریک، هنر و مردم، شماره 63، 2- 9.

توکلی، فائزه(1385). زنان فرمانروا در دولت‌های اسلامی، مطالعاتراهبردیزنان، شماره 33، 162-193.

جعفری، طیبه(1390). تحلیل‌عناصر‌ نمادین‌ و ‌کهن‌الگویی ‌در ‌معراج‌نامه‌های ‌نظامی، ادب پژوهی، شماره 16، 123-146.

حسینی، سید‌هاشم(1391). نقوش ‌موجودات ‌ترکیبی‌در ‌هنر ‌سفالگری ‌دوران‌اسلامی‌ایران، هنرهای زیبا، شماره4، ص45-54.

خداداد، زهرا و اسدی، مرتضی(1389). بررسی نقاشی‌های معراج حضرت پیامبر(ص) درکشورهای اسلامی از دیرباز تا به امروز، ‌نگره، شماره 15، 49-68.

ذبیحی، مرتضی(1376).  اساطیر همسانِ ایران و یونان، قم: نگین.

رایس، تامارا تالبوت(1370). سکاها، ترجمه‌ رقیه بهزادی، تهران: یزدان.

رزمجو، محبوبه(1390). شاهکارهای نگارگری ایران، تهران: موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر و موزۀ هنرهای معاصر.

سگای، ماری‌رز(1385). معراج نامه، سفر معجزه آسای پیامبر، ترجمه‌ مهناز شایسته‌فر، تهران: مطالعات هنر اسلامی.

شعیری، حمید‌رضا (1385). مقالات دومین هم اندیشی نشانه شناسی هنر، تهران: فرهنگستان هنر.

شمالی، علی‌رضا(1386). بررسی‌ معراج ‌پیامبر‌ اسلام(ص)، در شعر فارسی-دوره‌ مغول‌ و تیموریان،‌ادبیات ‌عرفانی ‌و اسطوره‌ شناختی، شماره 8، 139-158.

شیمل، آنِ‌ماری(1395). راز اعداد، ترجمه‌ فاطمه توفیقی، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.

قلی‌زاده، خسرو(1388). اسب در اساطیر هند و اروپایی، مطالعات‌ایرانی، شماره 16، 199-232.

کُربَن، هانری(1390). رئالیسم رنگ‌ها و علم میزان، ترجمه‌ انشاالله رحمتی، تهران: سوفیا.

کامرانی، بهنام(1385). تبارشناسی فرشته در نقاشی ایرانی، ‌ماه‌هنر، شماره 95، 52-65.

ماحوزی، مهدی(1377). اسب‌ در ادبیات ‌فارسی‌ و فرهنگ‌ ایرانی، دانشکده ادبیات‌ و علوم انسانی، شماره 146، 209-235.

مونس، حسین(1350). تاریخ و زمانی‌که اِسراء و معراج پیغمبر رخ داده است، ترجمه‌ خدامراد مرادیان، مجله‌وحید، شماره 94، 1035-1055.

مهدی‌زاده، علیرضا(1394). مقایسه‌ تطبیقی‌ نگاره«معراج» در خمسه‌ نظامی و فال‌نامه‌تهماسبی، ‌جلوه‌هنر، شماره 30، 5-19.

نورآقایی، آرش(1393). عدد، نماد، اسطوره، تهران: افکار.

وارنر، رکس(1395). دانشنامه‌ اساطیر جهان، ترجمه‌ ابوالقاسم اسماعیل‌پورمطلق، تهران: هیرمند.

ویسهوفر، ژوزف(1389). ایرانیان، یونانیان و رومیان، ترجمه‌ جمشید ارجمند، تهران: فرزان‌روز.

هال، جیمز(1389). فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمه رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.

هارلند، ریچارد(1388). ابرساختگرایی(فلسفه ساختگرایی و پساساختگرایی)، ترجمه فرزان سجودی، تهران: سوره مهر.

Studyblue (2016). March 10 Images. Retrieved June 19, 2016, from HTTP://www.studyblue.com/notes/note/n/march-10-images/deck/11044365

 

Amoozgar, J. (2015). Mythological History of Iran. Tehran: Samt (Text in Persian).

Ahmadi, B. (2012). From Pictorial Signs to the Text. Tehran: Cheshmeh (Text in Persian).

Alighieri, D. (2003). La Dvina Commedia. (Shojaeddin Shafa, Trans., 1957). Tehran: Amirkabir (Text in Persian).

Balazadeh, A.K. (1992). Myth and Mythology of the Mind. Nameh Farhang, 7, 74-83 (Text in Persian).

Bulfinch, T. (1999). The Age of Fable: or Beauty of Mythology. (Mahdad Iranitalab & Kafiyeh Nasiri, Trans., 1999). Tehran: Ghatreh (Text in Persian).

Corbin, H. (2012). Contemplation et Temple. (Enshaallah Rahmati, Trans., 2011). Tehran: Sophia (Text in Persian).

Behnam, E. (1967). Discovered Treasures in Pazyryk. Honar Va Mardom,63, 2-9 (Text in Persian).

Gholizadeh, Kh. (2009).  Horse in Indo-European Myths. Journal of the Iranian Studies, (16), 199-232 (Text in Persian).

Hall, J. (2011). Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art. (Roghayeh Behzadi, Trans., 2002). Tehran: Farhang- e Moaser (Text in Persian).

Harland, R. (2009). Super Structuralism: The Philosophy of Structuralism & Post-Structuralism. (Farzan Sojoudi, Trans.). Tehran: Soore Mehr.

Hosseini, S.H. (1970). Reflection and Analyses of Composed Animals in Islamic Pottery of Iran. Honar-Ha-Ye-Ziba, 4, 45-54 (Text in Persian).

Jafari, T. (2011). The Analysis of Symbolic and Archetypal Elements in Nezāmi’s Me’rājnāme. Adab Pazhuhi, 16, 123-146 (Text in Persian).

Kamrani, B. (2006). Angel Genealogy of Iranian Painting. Ketab-e Mah: Honar, 95, 52-65 (Text in Persian).

Khodadad, Z. & Asadi, M. (2010).Survey of Paintings Ascension Prophet Muhammad in Islamic Countries from Ancient Period up to Now. Negareh, 15, 49-68 (Text in Persian).

Mahouzi, M.(1998). Horse in Persian Literature and Iranian Culture. Journal of the Faculty of Literature and Humanities, 146, 209-235 (Text in Persian).

Mehdizadeh, A.R. (2015). Comparative of “Levitation” (miraj) Image on Khamse of Nezami and Falname Tahmasebi. Journal of JELVEH-Y-HONAR, 30, 5-19 (Text in Persian).

Mounes, H.(1971). History and the Era When Prophet's Miraj and Isra Have Occurred. (Khodamorad Moradian, Trans.). Vahid Journal, 94, 1035-1055 (Text in Persian).

Noor Aghayee, A. (2015). Number, Symbol, Myth. Tehran: Afkar (Text in Persian).

Quran(1993). (Abbas Mesbahzadeh, Trans.). Tehran: Iran.

Rice, T. T. (1992). The Scythians. (Roghayeh Behzadi, Trans., 1992). Tehran: Yazdan (Text in Persian).

Razmjou, M. (2012). Iranian Masterpieces of Persian Painting. Tehran: Museum of Contemporary Arts (Text in Persian).

Saguy, M.R. (2007). Miraj Nameh, the Miraculous Journey of Mahomet. (Mahnaz Shayestehfar, Trans., 2007)., Tehran: Institute of Islamic Art Studies Press (Text in Persian).

Schimmel, A. (2016). The Mystery of Numbers. (Fatemeh Tofighi, Trans., 1986). Qom: University of Religions and Denominations (Text in Persian).

Shairi, H.R. (2007). Proceedings of the Second Seminar on Art Semiotics. Tehran: Farhangestan Honar (Text in Persian).

Shomali, A.R. (2007). A Study of the Ascension of the Holy Prophet in Persian Poetry (The Mongol and Timurid Periods). Persian Language and Literature Quarterly Journal, 8, 139-158(Text in Persian).

Strauss, C.L. (2007). Myth and Meaning. (Shahram Khosravi, Trans., 1998). Tehran: Markaz (Text in Persian).

‘March 10 Images’, Retrieved June 19, 2016, from studyblue website on HTTP://www.studyblue.com/notes/note/n/march-10-images/deck/11044365

Tavakkoli, F. (1934). Ruling Women in Islamic Governments. The Quarterly Journal of Women and Family Socio Cultural Council, 33(9), 162-193 (Text in Persian).

Warner, R. (2016). Encyclopedia of World Mythology. (Abolghasem Esmailpour, Trans., 2008). Tehran: Hirmand (Text in Persian).

Wiesehofer, J. (2011). Iraniens, Grecs et Romains. (Jamshid Arjmand, Trans., 2011.). Tehran: Farzan Rooz (Text in Persian).

Zabihi, M. (1998). The Myths of Iran and Greece. Qom: Negin (Text in Persian).