مطالعه تطبیقی رویکرد بازتاب در نقاشی‌های پیکره‌نگار نادرشاه و ناپلئون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه پژوهش هنر، دانشگاه الزهرا(س) ، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

چکیده

ایران در دوره فرمانروایی «نادرشاه افشار»، جنگ­های داخلی و خارجی را سپری می­کند که اوضاع هنر، به ­ویژه نقاشی را متأثّر می­سازد. حدود نیم سده پس از این جریان، فرانسه درگیر انقلاب بزرگی می­شود که تمام اروپا را تحت­الشعاع قرار می­دهد و به فرمانروایی کوتاه­مدت «ناپلئون» می­انجامد که با کشورگشایی­های گسترده وی همراه می‌شود. نظر به تشابه سیاسی مذکور در بازه تاریخی تقریباً یکسان و با تأیید آن‌که محتوای هنرها، آینه جریان­های فکری موجود در جامعه عصر خویش هستند، می­بایست به­رغم تفاوت­های سبکی، شباهت­هایی در هنر این دو سرزمین وجود داشته باشد. با این حساب، این پژوهش درپی آن است که دریابد: نظامی­گری و سیاست­های تقریباً مشابه نادرشاه و ناپلئون، باعث بروز چه شباهت­هایی در ساختار صوری پیکره­نگاری آنان شده است؟ آنچه به دنبال می­آید، با نظر به رویکرد بازتاب در جامعه ­شناسی به تحلیل تفسیری مؤلفه­های ساختار صوری هشت مورد از پیکره­نگاری­های نادر و ناپلئون می­پردازد. هدف اصلی نگارندگان این مقاله، تأکید بر وجوه تشابه این آثار است. یکی از ضرورت­های این پژوهش، مغفول واقع شدن ابعاد هنری دوره افشاریه است. درحالی­که، سنت تطبیقی می­تواند از قرابت فرهنگی حکایت کند که در تأیید ارزش­های احتمالی آن، راهگشاست. این پژوهش به روش تحلیلی نشان می­دهد در دوره افشار، نقاشان دربار ایران، با تمسک به اصول هنر سنتی چون نورپردازی پراکنده، پیکربندی رسمی و زینت­نگاری به خلق فضاهای میان دوبعدی و سه­بعدی اقدام کردند. در غرب هم ناپلئون، هنر نئوکلاسیک را به رسمیت شناخت و بر ارجاع به ارزش­های رم باستان تأکید ورزید؛ اما قدرت و ثروت بستری فراهم آورد تا در هر دو سرزمین، پیکره­نگاری­های پادشاه با تجسم آرایه­های مرصع، تمکّن وی را به مخاطب القا نماید. نتیجه آن‌که، ایران و فرانسه رویکردهای متفاوت را به­لحاظ طبیعت­نگاری از سر گذراندند؛ اما در این برهه تاریخی خاص، به­دلیل اهمیت فوق­العاده تجسم ابهّت ملوکانه در ارجاع به سابقه هنری خود و التفات به زینت­گرایی هم­سو هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Reflection Approach in Figurative Paintings of Nader Shah and Napoleon

نویسندگان [English]

  • A. Dadvar 1
  • A. Mafitabar 2
1 Prof. of Art Research, Alzahra University, Tehran, Iran.
2 Ph.D Stud. of Art Research, Alzahra University, Tehran, Iran, (Corresponding Author).
چکیده [English]

 
During Nader Shah sovereignty, civil and foreign wars happened, which affected the status of art, especially painting. About half a century after these wars, France deals with a great revolution which influences all Europe and leads to short kingdom of "Napoleon" which is accompanied by great territorial expansion. According to mentioned political similarities during almost identical periods of time and by confirmation of the fact that art contents resembling the flows of thoughts of the current time, there must be similarities in arts of both territories despite stylistic differences. Thereafter, this research is supposed to find an answer to the question "What similarities in formal structure of their figurative paintings are the result of similar militarism and policies of "Nader Shah" and Napoleon"? In following, we willanalyzes formal structural components of eight figurative paintings of Nader Shah and Napoleon in expository manner by using reflection approach in sociology. The main purpose of authors of this article is to focus on similarities of these artworks. One of the necessities of this research is neglecting of art in Afsharid era. While comparative tradition can suggest cultural proximity which can confirm possible values. By using analytic method, this research indicates that Afsharid erapainters of Iran government created 2D and 3D spaces by using traditional art principles including distributed lightening, formal configuration and ornamenting. In west, Napoleon gave recognition to Neoclassical Art and emphasized on referring to ancient Rome values. However, power and wealth led to portrayal of kings in both territories with depiction of carbuncled arrays in order to induce their wealth. As a result, Iran and France had different approaches in nature drawing.  Nevertheless, in this era they are similar in their artistic background and their emphasis on ornamentation due to extreme emphasis on portrayal of royal glory.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Reflection Approach
  • Figurative Painting
  • Neo-Classicism
  • Nader Shah
  • Napoléon

آدامووا، آ. ت. (1386). نگاره­ های ایرانی گنجینه آرمیتاژ، ترجمه زهره فیضی، تهران: فرهنگستان هنر.

آژند، یعقوب(1384). افول کتاب­آرایی و طلیعه­پیکره­نگاری در نقاشی دوره افشاریه، هنرهای زیبا، شماره 24،  81 ـ 88.

اسکارچیا، ج.( 1384). هنر صفوی زند و قاجار، ترجمه یعقوب آژند، چ. دوم، تهران: مولی.

اسمیت، ژوئل(1383). فرهنگ اساطیر یونان و رم، ترجمه شهلا خسروشاهی، تهران: فرهنگ معاصر.

افشار مهاجر، کامران(1384). هنرمند ایرانی و مدرنیسم، تهران: دانشگاه هنر.

الکساندر، ویکتوریا (1390). جامعه­شناسی هنرها، ترجمه اعظم راودراد، تهران: فرهنگستان هنر.

بکولا، ساندرو(1387). هنر مدرنیسم، ترجمه رویین پاکباز و دیگران، تهران: فرهنگ معاصر.

پاکباز، رویین(1374). در جستجوی زبان نو، چ. دوم، تهران: نگاه.

پاکباز، رویین(1383). دایره­المعارف هنر، چ. چهارم، تهران: فرهنگ معاصر.

پاکباز، رویین(1385). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران: زرین و سیمین.

ترکاشوند، نازبانو(1388). اثر هنری و رویکرد بازتاب در جامعه­شناسی، هنرهای زیبا هنرهای تجسمی، شماره 40،  25-32. 

حسینی­راد، عبدالمجید؛ گودرزی، مصطفی و رضوانیان، بامداد(1389). چهره­نگاری در هنر نقاشی، جلوه هنر، شماره 4، 15-22.

خسروی، نقی(1390). نادرشاه افشار، تهران: سفیر اردهال.

دورانت، ویل و دورانت، آریل(1365). تاریخ تمدن، ترجمه اسماعیل دولتشاهی و علی­اصغر بهرام‌بیگی، جلد11، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.

دووینیو، ژان(1392). جامعه­شناسی هنر، ترجمه مهدی سحابی، چ. ششم. تهران: مرکز.

رابی، جولین(1384). چهره­های قاجاری، هنرهای تجسمی، ترجمه مریم خلیلی، 1384، شماره 23، 48-55.

رابینسون، ب.و.( 1376). هنرهای ایران(نقاشی پس از دوره صفویه)، گردآوری ر. دبلیو فریه، ترجمه پرویز مرزبان، تهران: فرزان، صص 231 ـ 225.

راودراد، اعظم(1386). نقد جامعه­شناسانه هنر، مقالات سومین هم­اندیشی نقد هنر، تهران: فرهنگستان هنر،  75ـ 94.

ریاض­الاسلام (1373). تاریخ روابط ایران و هند، ترجمه محمدباقر آرام و عباسقلی غفاری­فرد، تهران: امیرکبیر.

ریگین، چارلز(1388). روش تطبیقی فراسوی راهبردهای کمی و کیفی. ترجمه محمد فاضلی، تهران: آگاه.

زرین­کوب، عبدالحسین(1374). روزگاران ـ تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی، چ. هفتم، تهران: سخن.

سودآور، ابوالعلاء(1374). نگارگری ایران: سده دوازدهم و سیزدهم، هنر، ترجمه مهدی حسینی، شماره 28،  297-314.

سودآور، ابوالعلاء(1380). هنر دربارهای ایران، ترجمه ناهید محمد شمیرانی، تهران: کارنگ.

شعبانی، رضا(1381). نادرشاه افشار، تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.

شیروانلو، فیروز(1355). گستره و محدوده جامعه­شناسی هنر و ادبیات، تهران: توس.

علیمحمدی اردکانی، جواد(1392). همگامی ادبیات و نقاشی قاجار، تهران: یساولی.

غیبی، مهرآسا(1385). هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران: هیرمند.

کسروی، احمد(1356). دیباچه کتاب نادرشاه، کاروند کسروی، گردآوری یحیی ذکاء، تهران: کتاب­های جیبی.

کوپر، جی. سی.( 1392). فرهنگ نمادهای آیینی، ترجمه رقیه بهزادی، تهران: علمی.

گال، مردیت؛ بورگ، والتر و گال، جویس (1387). روش­های تحقیق کمّی و کیفی در علوم تربیتی و روانشناسی، به اهتمام احمدرضا نصر، جلد 2، چ. سوم. تهران: سمت.

گودرزی، مرتضی(1389). تاریخ تطبیقی هنر، جلد 3، تهران: سوره مهر.

گیدنز، آنتونی(1387). جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، چ. بیست و سوم، تهران: نی.

مرزبان، پرویز(1365). خلاصه تاریخ هنر، تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.

ولف، جانت(1367). تولید اجتماعی هنر، ترجمه نیره توکلی، تهران: مرکز.

هال، جیمز(1380). فرهنگ نگاره­ای نمادها، ترجمه رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.

هاوزر، آرنولد(1377). تاریخ اجتماعی هنر، جلد 3، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: خوارزمی.

همپارتیان، تیرداد(1385). بررسی ویژگی­های نگاره­های نسخه جهانگشای نادری، مطالعات هنر اسلامی، دوره3، شماره 5،  73-96.

References

Adamova, A. T. (1996). Persian Manuscripts Paintings and Drawings: From the 15th to the Early 20th Century in the Hermitage Collection, M. Feyzi, 2008, Tehran:  Iranian Academy of the Arts (Text in Persian).

Afshar Mohajer, K. (2006).  Iranian Artist and Modernism, Tehran: University of Art (Text in Persian).

Alexander, V. (2003). Sociology of the Arts: Exploring Fine and Popular Form, A. Ravadrad, 2011, Tehran:  Iranian Academy of the Arts (Text in Persian).

Alimohammadi Ardekani, J. (2013). The Synchronization of Qajar Art and Literature, Tehran: Yasavoli (Text in Persian).

Azhand, Y. (2006). The Downfall of the Book Design and the Beginning of Figurative Painting in Afsharid Period, HONAR-HA-YE-ZIBA, No: 24, pp: 81- 88 (Text in Persian).

Bocola, S. (1999). The Art of Modernism: Art Culture and Society from Goya to the Present Day, Rouin Pakbaz and etc., 2008, Tehran: Farhange Moaser (Text in Persian).

Cooper, J. C. (1978). An Illustrated Encyclopedia of Traditional Symbols, R. Behzadi, 2013, Tehran: Elmi (Text in Persian).

Diba, S. L. (1998). Royal Persian Painting, London: I. B. Tauris.

Durant, W & A. (1963). The Story of Civilization (Vol. 11), S. Dolatshahi, A. Bahrambeygi, 1987, Tehran: Publication and Education Organization of Islamic Republic (Text in Persian).

Duvignaud, J. (1984). Sociologie de l’art, M. Sahabi, 2013 (6th ed), Tehran: Markaz (Text in Persian).

Gall, M.; Borg, W.; J. Gall. (1971). Damien Educational Research: An Introduction (3rd Vol.), A. Nasr, 2008, (2nd ed.), Tehran: Samt (Text in Persian).

Gheibi, M. (2006). A History of Persian Cistume, Tehran: Hirmand (Text in Persian).

Giddens, A. (1982). Socialogy, M. Sabouri, 2008, (23rd ed.),Tehran: Ney (Text in Persian).

Goudarzi, M. (2010). Comparative Art History, Tehran: Soore Mehr (Text in Persian).

Hall, J. (1994). Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art, R. Behzadi, 2001, Tehran: Farhange Moaser (Text in Persian).

Hampartian, T. (2006). A Study on Features of Nadir's World Conqueror History, Islamic Art Studies, Vol: 3, No: 5, pp: 73- 96 (Text in Persian).

Hauser, A. (1951). The Social History of Art (Vol. 3), E. Younesi, 1998, Tehran: Khaarazmi (Text in Persian).

Hoseynirad, A.; Goudarzi; Rezvanian, B. (2011). Portraits in Art of Painting, JELVE-Y-HONAR, No: 2, pp: 15-22(Text in Persian).

Kasravi, A. (1977). Nadershah handbook Preface, Karvande Kasravi, Y. Zoka, Tehran: Ketabhaye Jibi (Text in Persian).

Khosravi, N. (2011). Nadershahe Afshar, Tehran: Safire Ardehal (Text in Persian).

Marzban, P. (1986). A Summary of the History of Art,Tehran: Publication and Education Organization of Islamic Republic (Text in Persian).

Pakbaz, R. (1995). In Search of a New Language, 2nd ed, Tehran: Negah (Text in Persian).

--------------- (2004). Encyclopedia of Art, (4th ed.), Tehran: Farhange Moaser (Text in Persian).

--------------- (2006). Iranian Painting: From Past to Present, Tehran: Zarrin o Simin (Text in Persian).

Rabi, J. (2005). Qajar portraits, Visual Arts, M. Khalili, No: 23, pp. 48- 55 (Text in Persian).

Rabinson, B. W. (1989). The Arts of Persia (Painting in Post Safavid Period), P. Marzban, 1997, Tehran: Farzan (Text in Persian).

Ragin, C. (1987). The Comparative Method: Moving Beyond Qualitative and Quantitative Strategies, M. Fazeli 2009, Tehran: Agah (Text in Persian).

Riazoleslam. (1970). ‎Indo - Persian Relations: A Study of Political and Diplomatic Relations Between Mughul Empire and Iran. M. Aram, A. Ghafarifard (1994), Tehran: Amir Kabir (Text in Persian).

Scarcia, G. (1961). Encyclopedia of World Art,Y. Azhand, 2006 (2nd ed.), Tehran: Mola (Text in Persian).

Schmidt, J. (1965). Dictionnaire de la Mythologie Grecque et Romaine, Sh. Khosroshahi, 2005, Tehran: Farhange Moaser (Text in Persian).

Shaabani, R. (2001). Nadershah Afshar, Tehran: Iran Cultural Studies (Text in Persian).

Shirvanloo, F. (1976). The Domain and Extent of Art and Literature Sociology, Tehran: Toos (Text in Persian).

Soudavar, A. (1992). Iranian Painting: Eighteen and Nineteen Cntury,Honar, M. Hosseini, 1995, No: 28, pp: 297-314 (Text in Persian).

---------------- (1992). Art of Persian Courts, N. Mohammad Shemirani, 2001, Tehran: Karang (Text in Persian).

Tinterow, G.; Conisbee, Ph. (1999). Portraits by Ingres: Images of an Epoch, New York: The Metropolitan Museum of Art.

Torkashvand, N. (2010). Artwork and Reflection Approach in Sociology. HONAR-HA-YE-ZIBA, HONAR-HA-YE TAJASSOMI, No: 40, pp. 25- 32 (Text in Persian).

Wolff, J. (1981). ‎The Social Production of Art,N. Tavakkoli, 1988, Tehran: Markaz (Text in Persian).

Zarrinkoob, A. (1995).The Ages (Iran's History from the Beginning to the Fall of the Pahlavi), (7th ed.)  Tehran: Sokan (Text in Persian).

URL1:https://www.khanacademy.org/humanities/monarchy-enlightenment/neo-classicism/a/david-napoleon-crossing-the-alps (access date: 13/12/2014, 7:40 p.m.)

URL2:http://www.legiondhonneur.fr/en/page/france/563#periode4 (access date: 10/12/2014, 6:10 p.m.)

URL3:http://www.bbc.co.uk/arts/yourpaintings/paintings/nadir-shah-shah-of-persia-17321747-191186 (access date: 13/12/2014, 10:45 p.m.)

URL4:https://www.pinterest.com/pin/393079873696205194/ (access date: 10/12/2014, 6:25 p.m.)